بررسي آشيان‌ اكولوژيك و منحني عكس‌العمل گونه كرفس كوهي (Kelussia odoratissima Mozaff) نسبت به گراديان‌هاي محيطي در استان اصفهان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي مرتع

كارشناسي ارشد

در مطالعه حاضر، ارتباط گونه‌ي كرفس كوهي(Kelussia odoratissima Mozaff) با پارامترهاي محيطي (اقليم، توپوگرافي و شاخص طيفي NDVI) در استان اصفهان بررسي شده است. بدين منظور با هدف مدل‌سازي پاسخ گونه‌ها در امتداد شيب گراديان‌‌هاي محيطي از دو بسته goevge وeHOF استفاده شد. مختصات جغرافيايي مكان‌هاي حضور گونه با استفاده از بازديدهاي ميداني در فصل رشد رويشي فعال گونه (فصل بهار) با استفاده از دستگاه جي پي اس ثبت گرديد و تعداد 89 مكان به روش نمونه برداري تصادفي – سيستماتيك تعيين شد و حضورگونه بعنوان نقاط رخداد ثبت گرديد. داده‌هاي محيطي شامل 19 پارامتر زيست اقليمي، متغيرهاي توپوگرافي (ارتفاع از سطح دريا، شيب و جهت) و شاخص طيفي NDVI براي هر مكان رخداد تعيين گرديد. با توجه به وجود همبستگي خطي بين برخي از متغيرهاي محيطي، با استفاده از آناليز خوشه‌اي بر اساس همبستگي پيرسون وآناليز مولفه‌هاي اصلي تعداد متغيرهاي محيطي كاهش يافت و شش متغير اصلي شناسايي شد. به اين منظور متغيرهاي محيطي كه بيش از 8/0 همبستگي داشتند بر مبناي اهميت اكولوژيك انتخاب و متغير‌هاي ديگر حذف گرديد. شكل منحني عكس‌العمل گونه كرفس كوهي در ارتباط با مهم‌ترين متغيرها با استفاده از بسته eHOF در نرم افزار R ايجاد گرديد. مدل eHOF براي هر يك از متغيرهاي محيطي، هفت مدل رگرسيون مجزا ترسيم نمود. بهترين مدل با استفاده از معيار اطلاعات آكائيك تصحيح‌شده (AICc) تعيين گرديد و مدل با كمترين AICc به عنوان بهترين مدل انتخاب شد. از بسته goeveg نيز به منظور برازش منحني‌هاي عكس‌العمل گونه استفاده شد. اين بسته شامل سه مدل unimodal، bimodal وGAM است و بهترين منحني عكس‌العمل بصورت خودكار براساس متريك‌هاي آماري تعيين مي‌شود. با استفاده از مدل GAM نقشه پراكنش گونه كرفس كوهي در استان اصفهان تهيه گرديد. منحني‌هاي عكس‌العمل گونه نشان داد كه گونه مذكور در مناطق با دامنه ارتفاعي 2450 تا 2950 متر، شيب 20 تا 70 درصد، ميزان بارش سالانه 1136 تا 1485 ميلي‌متر، ميانگين درجه حرارت ساليانه 7/6 سانتي‌گراد، دماي سردترين فصل سال 51/7- تا 45/0- درجه سانتي‌گراد، دامنه تغييرات درجه حرارت ساليانه 17/40 سانتي‌گراد و شاخص نرمال شده تفاوت پوشش گياهي(NDVI) 09/0 تا 25/0 رويش دارد. مساحت رويشگاه مناسب برابر 515 كيلومتر مربع معادل 48/0 درصد از كل استان مي‌باشد و بيشتر مربوط به مناطق غربي و جنوب غربي استان است. نتايج حاصل از ارزيابي نقشه پراكنش گونه كرفس كوهي نشان مي‌دهد ميزان ضريب صحت كلي مدل معادل 86/0، ضريب كاپا معادل 81/0 و سطح زير منحني پلات ROC معادل 83/0 است كه بيانگر عملكرد بسيار خوب مدل است. نتايج اين تحقيق، ضمن تعيين نيازهاي اكولوژيك گونه، در تعيين مكان‌هاي مناسب جهت احيا، كشت و معرفي مجدد گونه به مديران و بهره‌برداران منابع طبيعي كمك مي‌نمايد.

229904

مديريت مرتع

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان