شناسايي مولكولي برخي آميخته‌هاي بين‌گونه‌اي در خانواده تاس‌ماهيان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

شيلات

كارشناسي ارشد

روش‌هاي مولكولي شامل؛ تحليل DNA ميتوكندريايي (در ناحيه كنترل D-loop)، و استفاده از نشانگرهاي هسته‌اي (ريزماهواره‌ها) براي شناسايي ژنتيكي گونه‌هاي پرورشي تاس‌ماهيان و تعيين الگوهاي وراثتي آميخته‌هاي حاصل از تلاقي بين سه گونه تجاري؛ فيل‌ماهي، تاس‌ماهي ايراني و تاس‌ماهي سيبري (به عنوان والد مادري) استفاده شدند. هدف، جداسازي نشانگرهاي مناسب جهت اثبات تمايز بين مولدين و آميخته‌هاي بين‌گونه‌اي، و مبارزه با چالش‌هاي تجارت غيرقانوني خاويار و تقلب در توليد تاس‌ماهيان پرورشي بود. در مجموع 64 نمونه از گونه‌هاي تاس‌ماهيان پرورشي شامل؛ 22 نمونه تاس‌ماهي سيبري، 16 نمونه تاس‌ماهي ايراني، 26 نمونه فيل‌ماهي و 21 نمونه آميخته بين‌گونه‌اي (11 نمونه سيبري× فيل‌ماهي و 10 نمونه سيبري× تاس‌ماهي ايراني) بررسي شد. در ابتدا، پس از استخراج DNA و استفاده از روش PCR، تشخيص گونه‌ها بر اساس تكثير ژنوم ميتوكندري و بررسي اختلاف اندازه باند روي ژل آگارز انجام شد. سپس، براي تأييد والد پدري آميخته‌ها، پنج جفت آغازگر ريزماهواره (AfuG41، AfuG51، AoxD161، AoxD165 و An20) مختص تاس‌ماهيان استفاده شد. نتايج نشان داد كه آغازگرهاي ميتوكندريايي (ABF با اندازه قطعه 215 جفت‌باز، ABRM با اندازه قطعه 138 جفت‌باز و HUSF با اندازه قطعه 374 جفت‌باز) براي هر گونه اختصاصي هستند، و اندازه قطعات تكثير شده متفاوت است. براي سهولت در شناسايي، آغازگرهاي خاص گونه (ABF و HUSF)، همراه با آغازگر مشترك AHR به كار رفتند، تا محصولات تكثير شده براي گونه‌ها، از نظر اندازه متفاوت باشند، و به راحتي بر روي ژل آگارز قابل تشخيص باشند. نشانگر ريزماهواره AfuG41 چندشكلي قابل توجهي را در تاس‌ماهي ايراني نشان داد، و تنوع ژنتيكي و وراثت الل‌ها را به خوبي در آميخته هر دو تلاقي نشان داد. جفت‌آغازگر ريزماهواره (AoxD165) با تكثير الگوهاي باندي يكسان در گونه‌ها، جهت ارزيابي هيچ‌كدام از آميخته‌ها مناسب نبود. اين روش تركيبي بر پايه نشانگرهاي ريزماهواره و ميتوكندريايي، با دقت بالا قادر به شناسايي 7 نمونه مجهول تاس‌ماهيان پرورشي و آميخته‌هاي بين‌گونه‌اي بود. استفاده از اين روش مي تواند با تشخيص صحيح منشأ محصولات، زمينه را براي افزايش اعتماد و تقاضاي بازار محصولات ماهيان خاوياري فراهم كند.

230143

تكثير و پرورش آبزيان

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان