تحليل رويه‌هاي ترميمي در حل‌وفصل مسائل ناشي از جرم قتل در افغانستان

كارشناسي ارشد

مسئله اين پژوهش در واقع دست ‌يافتن و فهميدن اينكه، رويه‌هاي ترميمي به چه ميزاني براي حل ‌و فصل مسائل ناشي از جرم قتل در افغانستان بكار گرفته شده، موانع، محدوديت‌ها و مشكلات كه فراه راه رويه‌هاي ترميمي قرار دارد چيست بحث شده است. به دليل اينكه چرا برنامه‌ها و فرايندهاي ترميمي آنگاه كه شايسته و بايسته است در رابطه به موضوعات كيفري از جمله قتل كارايي ندارد و دستگاه‌هاي نظام حقوق كيفري براي اعمال آن چندان تمايل نداشته و براي بكار گيري برنامه‌هاي ترميمي خيلي خوش‌بينانه حركت نمي‌نمايند. بنااً در اين نوشتار بيشتر موضوعاتي كه محراق توجه بوده اين است كه رويه‌هاي ترميمي چقدر توانايي حل ‌و فصل مسائل ناشي از جرم قتل را در افغانستان دارد، و يا اينكه تا اين دم به چه پيمانه‌اي قضايا به‌صورت غير كيفري از سوي نهادهاي مردم‌نهاد به‌گونه‌اي ترميمي حل‌وفصل مي‌گردد و آيا در سيستم قانون‌گذاري افغانستان قانون‌گذار توجه به رويه‌هاي ترميمي نموده است يا خير؟ به‌خاطر اينكه عدالت كيفري تا اكنون بر علاوه اينكه به اهداف خود نرسيده؛ بلكه به؛ شكست قريب‌تر مي‌شود. چون‌كه در عدالت كيفري سرانجام امر، بزهكار به مجازات حبس، اعدام يا ساير كيفرهاي ديگر محكوم شده و از چشم انداز ديگر دولت خود را در جايگاه بزه ديده قرار داده و بدون چون چرا در محكوم ساختن متهم مداخله مي نمايد و مي خواهد كه تعرض به خود و قانون را جواب كيفري بدهد، اگر چه وضع و حال قرباني يا حتي بزهكار بر علاوه اينكه بهبود نيافته و مرهم ترميمي به زخم هاي آنها مورد استفاده قرار نگرفته، بلكه به ساير نيازمندي هاي آنها رسيدگي نيز صورت نمي گيرد وحتي ممكن است وضعيت بزه ديده و بزهكار وخيم تر از قبل گردد. اين در حالي است كه بحث تئوري رويه‌هاي عدالت ترميمي همراه با اصول و شرايط قابل‌ملاحظه ظهور كرده و ضمن آن بزه‌ديده و حتي بزهكار را موضوع بحث قرار داده و در صدد تنظيم امور و ترميم روابط از هم‌گسيخته و جبران خسارات و رسيدگي به نيازها و بازسازي شخصيت مادي و رواني طرفين بزه است، پس حقيقتاً رويه‌هاي ترميمي براي رسيدگي به جرم قتل شايسته بكار گيري است. اما متأسفانه بنا بر دلايل مختلف از روي‌هاي ترميمي در افغانستان براي رسيدگي به جرائم بزرگ مثل قتل عمدي كمتر كار گرفته شده است. بنااً در تحقيق در رابطه به رويه هاي ترميمي كه از سوي مردم در جامعه افغانستان از قديم تا امروز بكار گرفته مي شود بحث شده است، كه از جمله نهاد ترميمي جرگه كه بيشتر در ميان قوم پشتون افغانستان كارايي داشته است و همچنين جلوه ترميمي شورا كه در مناطق شمال افغانستان در ميان اقوام تاجيك و ازبيك افغانستان بكار گرفته مي شده است، سر انجام نهاد ترميمي ماركه، موكي خان و نهاد اورا كه بيشتر در ميان اقوام هزاره و پيروان مذهب اسماعليه افغانستان در قمست حل و فصل جرم قتل كارايي داشته و امروزه نيز بكار گرفته مي شود.

230165

دانشگاه اصفهان

حقوق جزا و جرم شناسي

دكتر قدرت الله خسروشاهي