مقايسه شاخص‌هاي خشكسالي مبتني بر تبخيروتعرق پتانسيل براي حوضه آبريز زاينده رود

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي آب

كارشناسي ارشد

خشكسالي يكي از مهم ترين بلاهاي طبيعي است كه اثرات ناشي از آن در بخش‌هاي كشاورزي، اجتماعي، اقتصادي و منابع آب پديدار مي‌شود. براي پايش خشكسالي و اثرات آن شاخص‌هاي مختلفي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. هدف از اين مطالعه، پايش خشكسالي منطقه با شاخص بارش استاندارد شده(SPI)، شاخص استاندارد شده بارش-تبخيرتعرق پتانسيل(SPEI)، شاخص تقاضاي تبخيري(EDDI)، شاخص پالمر(PDSI)وشاخص خشكسالي شناسايي مجموع (RDI)كه همگي مبتني بر تبخير-تعرق پتانسيل بوده و پارامتر هاي بارش، دما، رطوبت نسبي، سرعت باد و تعداد ساعات آفتابي در محاسبه شاخص‌هاي مذكور دخيل مي‌باشند. پنج شاخص يادشده، در طول دوره‌ آماري2016-1993 ودرايستگاه¬هاي هواشناسي اصفهان، شرق اصفهان،كبوترآباد، داران، شهرضا، نجف آباد و مباركه محاسبه و مورد ارزيابي قرار گرفت. بعد از محاسبه شاخص‌هاي مذكور و با استفاده از نقشه پهنه‌بندي، ايستگاه‌هاي مورد مطالعه از لحاظ اين شاخص‌ها مقايسه شدند و تداوم دوره‌هاي خشك و تر و شدت وقوع ترسالي‌ها و خشكسالي‌ها بررسي شدند و سپس با مدل رويكرد تاپسيس(TOPSIS)بر اساس مقدار بارش، تبخير-تعرق پتانسيل، ارتفاع ايستگاه وقوع شدت خشكسالي‌ها در سال هاي مختلف در ايستگاه‌هاي مذكور رتبه‌بندي شد. نتايج نشان داد كه در ايستگاه‌هايي كه اقليم خشك و نيمه خشك(مانند اصفهان، شرق اصفهان و شهرضا) دارند، وقوع خشكسالي‌(با توجه به رتبه بيشتر)‌درسال هاي متوالي بوده‌است. نتايج مقايسه عملكرد شاخص‌ها درايستگاه‌هاي يادشده با توجه به نقشه پهنه‌بندي، نشان داد كه شدت وقوع خشكسالي‌ها و ترسالي‌ها در مناطقي كه اقليم خشك و نيمه خشك دارند، چندان چشمگير نبوده اما در مناطقي با اقليم مرطوب، نوسانات شدت وقوع خشكسالي و ترسالي بسيار زياد است. نتايج حاكي ازآن است كه در سال 2016 در همه ايستگاه‌ها وقوع خشكسالي حاكم بوده است. پيشنهاد مي‌شود به علت كارايي بالاي روشTOPSISدر تعيين و رتبه‌بندي خشكسالي‌ها، از پارامترهاي جوي ديگر‌مثل بيلان آبي، رطوبت خاك و ميزان آب سطحي و زيرزميني استفاده نمود تا بتوان خشكسالي‌هاي هيدرولوژيك و كشاورزي را تعيين و رتبه‌بندي كرد.

230245

منابع آب

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان