گونه¬شناسي و مطالعه تحليلي سفال¬هاي دوران اسلامي حاصل از فصل اول و دوم كاوش در قلعه‌دختر شهركرمان

1399/7/13

ﭼﮑﯿﺪه ﺳﺎﺧﺖ ﺳﻔﺎل ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻓﺮﻫﻨﮓﻫﺎ و ﺗﺠﺮﺑﻪ اﻗﻮام ﺑﺸﺮي از ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺲ، ﻓﺮم، رﻧﮓ و ﻧﻘﺶ دﭼﺎر ﺗﻐﯿﯿﺮاﺗﯽ ﺷﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮاتﻣﻌﯿﺎر ﺗﻘﺴﯿﻢﺑﻨﺪي ﺳﻔﺎلﻫﺎي ادوار ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ.ﺑﺮرﺳﯽ اوﻟﯿﻪ در ﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮ در ﺷﺮق ﺷﻬﺮﮐﺮﻣﺎن ﻧﯿﺰ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﺗﻨﻮع ﺳﻔﺎﻟﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ در اﯾﻦ ﻣﺤﻮﻃﻪ وﺟﻮد دارد.ﺑﺎ وﺟﻮد آﻧﮑﻪ اﯾﻦ ﺗﻨﻮع ﺳﻔﺎل در ﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮ ﺑﺮاي ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻓﺮﻫﻨﮓﻫﺎي دوران اﺳﻼﻣﯽ ﻧﺎﺣﯿﻪ ﮐﺮﻣﺎن ﺑﺴﯿﺎر اﻫﻤﯿﺖ دارد، ﺗﺎﮐـﻨﻮن ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻨﺴﺠﻢ و ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ درﺑﺎره ﮔﻮﻧﻪﻫﺎي ﺳﻔﺎل ﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮ ﺻﻮرت ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.اﻣﺎ در ﮐﺎوشﻫﺎي اﺧﯿﺮ در ﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ ﮐﻪ اﻏﻠﺐ ﺷﻮاﻫﺪ ﺳﻄﺤﯽ و ﻧﻬﺸﺘﻪﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دوران اﺳﻼﻣﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ.ﭘﺮﺳﺶﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻄﺮح ﺷﺪهاﻧﺪ:ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺨﺴﺖ ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺎﻣﻪاﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪﺑﺮﭘﺎﯾﻪﻣﻄﺎﻟﻌﻪﮔﻮﻧﻪﺷﻨﺎﺧﺘﯽ، ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪﻫﺎي ﺳﻔﺎل دوران اﺳﻼﻣﯽ در ﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮ ﭼﯿﺴﺖ؟ﭘﺮﺳﺶ دوم اﯾﻨﮑﻪﮔﻮﻧﻪﻫﺎي ﺳﻔﺎل وارداﺗﯽ و ﺗﻮﻟﯿﺪات ﺳﻔﺎل ﻣﺤﻠﯽ درﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮﭼﻪ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎﯾﯽ دارﻧﺪ؟و ﭘﺮﺳﺶ ﺳﻮم اﯾﻨﮑﻪﺳﻔﺎلﻫﺎي دوران اﺳﻼﻣﯽﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﮔﺎﻫﻨﮕﺎري ﻣﻘﺎﯾﺴﻪاي ﺑﻪ ﭼﻪ دورهﻫﺎﯾﯽ ﺗﻌﻠﻖ دارﻧﺪ؟روش ﮔﺮدآوري دادهﻫﺎ، ﻣﯿﺪاﻧﯽ و اﺳﻨﺎدي و روش ﭘﮋوﻫﺶ، ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ـ ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ اﺳﺖ.وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﻓﻨﯽ و ﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﺳﻔﺎلﻫﺎي ﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮ و ﮔﻮﻧﻪﺷﻨﺎﺳﯽ آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻘﻮش و ﺗﮑﻨﯿﮏ ﺳﺎﺧﺖ و ﺗﺰﯾﯿﻦ، ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﻮﺻﯿﻒ را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﺪ.ﺗﺤﻠﯿﻞﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮔﺎﻫﻨﮕﺎري ﻧﺴﺒﯽ، ﺗﺒﯿﯿﻦ ﺗﻮﻟﯿﺪات ﻣﺤﻠﯽ ﯾﺎ وارداﺗﯽ، ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﺤﺘﻮاي ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﺎرﯾﺨﯽ و ﺗﻄﺒﯿﻖ دادهﻫﺎي ﺳﻔﺎﻟﯽ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺒﯿﯿﻦ ﻓﺮاز و ﻓﺮود ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺷﻬﺮﮐﺮﻣﺎن در دوران اﺳﻼﻣﯽ اﺳﺖ.ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺣﺎﺻﻠﻪ در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶاﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﻔﺎلﻫﺎيﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪه از ﮐﺎوش ﻓﺼﻞ اول و دوم در ﻣﺤﻮﻃﻪ ﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺪه دوم ﺗﺎﭼﻬﺎردﻫﻢﻫﺠﺮي ﻗﻤﺮيﻫﺴﺘﻨﺪ.ﺳﻔﺎل ﺷﺎﺧﺺ اﯾﻦ ﻣﺤﻮﻃﻪﮔﻮﻧﻪ ﻧﻘﺎﺷﯽ زﯾﺮﻟﻌﺎب ﺷﻔﺎف اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻓﺮاواﻧﯽ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽﺧﻮرد.ﮔﻮﻧﻪﻫﺎيﺳﻔﺎﻟﯽ ﻣﺤﻮﻃﻪﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮداراي ارﺗﺒﺎط ﮔﺴﺘﺮده ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و ﻫﻨﺮي ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖﻫﺴﺘﻨﺪ.از ﺟﻤﻠﻪﻣﮑﺎنﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪﮔﻮﻧﻪﻫﺎي ﺳﻔﺎﻟﯿﻦ آن ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪﺑﺎ ﻣﺤﻮﻃﻪﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮاﺳﺖﻣﯽﺗﻮانﺑﻪ ﻣﺤﻮﻃﻪﻫﺎﯾﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪﺣﻮزه ﺳﯿﺴﺘﺎن)زاﻫﺪان ﮐﻬﻨﻪ(، ﺣﻮزه ﻫﻠﯿﻞرود)ﺟﯿﺮﻓﺖ(، ﺧﺮاﺳﺎن)ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر و ﺑﻠﻘﯿﺲ(، ﺟﺮﺟﺎن،ﺷﻬﺮ ﻗﺪﯾﻢﻧﺮﻣﺎﺷﯿﺮ و رياﺷﺎره ﮐﺮد. ﮐﻠﻤﺎت ﮐﻠﯿﺪي:ﮐﺮﻣﺎن،ﺳﻔﺎﻟﮕﺮي،ﺳﻔﺎلﻫﺎي دوران اﺳﻼﻣﯽ،ﻗﻠﻌﻪدﺧﺘﺮ

230291

دانشگاه جيرفت

دكتر رضا رياحيان‌گهرتي

دكتر مهدي وزيني‌افضل دكتر سعيد اميرحاجلو