عنوان
عوامل مؤثر بر ناپايداري دولت‌ها در افغانستان از سال 1357-1400 ه.ش.
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
افغانستان كشوري است در منطقه مهم جنوب آسيا با تنوع متعدد قومي - فرهنگي و زباني كه ازلحاظ ژئوپليتيكي و ژئواستراتژيكي اهميت دارد. اين كشور از زمان تأسيس در سال 1747 با تعدد و پراكندگي رژيم‌هاي سياسي و ضعف اقتدار داخلي مواجه بوده است. در طول تاريخ معاصر افغانستان، متغيرهاي متفاوت داخلي و خارجي سبب شكنندگي و ناپايداري دولت‌ها در اين كشور گرديده است. اين نظم‌ناپذيري سياسي و اجتماعي سبب ناهمگوني داخلي و ضعف دولت ملت‌سازي در اين كشور نيز بوده است. علاوه‌بر تنش و خشونت‌هاي داخلي، متغير خارجي به‌خصوص موقعيت مهم جغرافيايي اين كشور از عوامل ديگر ناپايداري دولت‌ها در افغانستان به شمار مي‌رود كه در مقطع‌هاي متفاوت از تاريخ به بهانه‌هاي گوناگون اين سرزمين مورد تاخت‌وتاز بيگانگان قرار گرفته است و دولت‌هاي ضعيف اين كشور نتوانسته اند، از تماميت ارضي و سرزميني در مقابل تجاوز و دخالت بيروني‌ها دفاع كنند. در اين چند دهۀ اخير به‌ويژه پس از تهاجم اتحاد جماهير شوروي _از سال 1358 به بعد_ شواهد تاريخي حاكي از آن است كه يك دولت توانمند و خارج از مدار هويت‌هاي قومي وجود نداشته است كه بتواند نظم، امنيت، عدالت، حاكميت قانون، آزادي و رفاه شهروندي را تضمين و مانع تهاجم بيگانگان در اين سرزمين شود. برتري‌هاي هويتي و نظم‌ناپذيري سياسي سبب شده است كه دولت‌هاي اين كشور ازلحاظ داخلي و خارجي در وضعيت بد شكنندگي قرار بگيرند و جايگاه و مشروعيت خود را در داخل و بيرون از جامعه از دست بدهند و قادر به اعمال زور مشروع در همۀ نقاط جامعه نباشند. بدين لحاظ، نگارندۀ اين پژوهش در پي تحقق اين موضوع است كه چه عوامل مهم در اين چند دهۀ اخير سبب ضعف و شكنندگي دولت‌هاي افغانستان گرديده است. در پاسخ به سؤال مذكور، اين تحقيق به دنبال آنست كه با استفاده از روش توصيفي - تحليلي در چارچوب نظري دولت‌هاي شكننده و عوامل ضعف و ناپايداري آنها را در افغانستان از سال 1357-1400 بررسي و تحليل كند. در كل، نتايج و يافته‌هاي اين پژوهش بيانگر آنست كه عوامل داخلي با تباني و هم‌افزايي با عواملي بيروني سبب شكنندگي و ناپايداري دولت‌ها در افغانستان شده‌اند. انحصار قدرت، عدم توسعه اقتصادي و وابستگي مالي به قدرت‌ها و سازمان‌هاي بيروني، سنتي‌بودن جامعۀ افغانستان، سطح ضعيف آموزش و سواد، عدم ثبات سياسي رژيم‌ها و سطح گستردۀ فساد و به‌ويژه تعصبات قومي ازجمله عوامل مهم داخلي بر ناپايداري دولت‌ها در افغانستان به شمار مي‌رود؛ اضافه بر اين، اهميت ژئوپليتيكي، ژئواستراتژيكي و ژئواكونوميك اين كشور نيز از متغيرهاي خارجي شكنندگي دولت‌ها در افغانستان هستند كه سبب شده است كشورهاي منطقه و فرامنطقه و سازمان‌هاي بيروني با استفاده از تنش‌ها و ضعف داخلي اين كشور، به دنبال منافع و تكميل راهبُردي خود در سطح منطقه وجهان باشند.
شماره ركورد
230958
دانشگاه
دانشگاه اصفهان
استاد مشاور
دكتر سعيد وثوقي
رشته تحصيلي
روابط بين الملل
استاد راهنما
دكتر نوذر شفيعي