تحليل نقش انشاي طلبي در مثنوي معنوي و اثرپذيري آن از قرآن كريم

كارشناسي ارشد

علم معاني به بررسي معاني ثانويه و لايه زيرين كلام مي‌پردازد. اين دانش كلام را به دو بخش خبر و انشاء تقسيم مي‌كند. معاني ثانويه در حوزه انشاء بيشترين مجال را دارد. انشاء نيز به دو بخش طلبي و غيرطلبي منقسم مي‌گردد. در اين بين انشاهاي طلبي از حيث معاني و اغراض ثانويه در دانش معاني اهميت بيشتري دارد. با انشاهاي طلبي ضمن جلب توجه مخاطب به صورت‌هاي تمنّا، امر، نهي، استفهام و ندا، از او تقاضايي هم به عمل مي‌آيد. مثنوي به عنوان يكي از مهم‌ترين متون تعليمي ادب فارسي درصدد راهنمايي و ارشاد مخاطب به سبك و روش آخرين كتاب آسماني است. اين پژوهش با هدف بررسي چگونگي اثر پذيري مثنوي از قرآن كريم سواي از ظاهر كلام و چگونگي جلب توجه مخاطب، اهداف و معاني ثانويه سخن را نيز بررسي و تبيين كرده است. بدين ترتيب در مطابقت انواع طلب در ابيات مثنوي با آيات قرآن كريم، ضمن مطالعه و واكاوي هر شش دفتر مثنوي، جمله در سه سطحِ مفهوم، صورت (نوع انشا) و اغراض ثانويه (هدف) بررسي شده است. تعليمات مثنوي در قالب انشاهاي طلبي بيش از هر چيز معانيي چون: توجه به حقيقت امر، برانگيختن به كسب بصيرت، آگاهي دادن، انذار، تداوم، امعان نظر، اميدوار ساختن و دلجويي، سرزنش و توبيخ را به مخاطب القاء مي‌كند.

231072

دانشگاه اصفهان

سيدعلي اصغر ميرباقري فرد

زبان و ادبيات فارسي

حسين آقاحسيني دهاقاني