عنوان
تحليل مدل تناصح و تعاون در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران مبتني بر نهج‌البلاغه
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
دستيابي به يك نظامِ منسجم، بدون وجودِ يك قاعده‌ي اساسي غيرممكن است و عينيت نمي‌يابد. نظامِ اسلامي نيز مانند هر دستگاه ديگري از دوبخش ساختاري و كاركردي تشكيل شده است و دست‌يافتن به نگرش امام علي(عليه‌السلام) درمورد اين بخش‌ها ما را به يافتن شاكله‌ي نظام اسلامي رهنمون خواهد شد. امام علي(عليه‌السلام) در خطبه‌ي 216 نهج‌البلاغه به تبيين شاخصه‌هاي حكومتي تراز پرداخته و سپس سيماي حكومتي كه از راه صلاح خارج شده را نيز ترسيم مي‌كند. در اين خطبه، از مهمترين تاكيداتي كه به آن اشاره دارند، حقوق متقابل والي و رعيت است و معتقدند كه چنانچه اين روابط به‌درستي تنظيم شود، جامعه‌ي تراز شكل خواهد گرفت. شايانِ ذكر است، امام علي(عليه السلام) در خطبه‌ي مذكور دو مرتبه دو اصلِ تناصح و تعاون را به‌عنوان زيرساختِ دستيابي به جامعه‌اي آرماني ارائه نمودند. آن حضرت مبتني بر اين مباني نظري مدلي از نظام اسلامي را در زمان خويش اجرا نمودند كه ميتواند براي جامعه‌ي امروز ما و آيندگان نيز، معيارهاي لازم و اصول كلي را ارائه دهد. گرچه يافته‌هاي محققان، بيانگر اين است كه هر يك از مؤلفه‌هاي آرمان‌شهر علوي به طوري كه در قانون اساسي مورد اهميت بوده است ولي در عرصه عمل از فراز و نشيب‌هايي برخوردار بوده است و لازمه‌ي تحقق جامعه‌اي آرماني، پياده سازي مدل بومي در كشور است. مبنا قراردادن ديدگاه‌ها و عملكرد امام علي (عليه‌السلام) در نهج‌البلاغه در مورد نظام سياسي كاملا موجه و قابل‌اعتماد است. در پژوهش حاضر، سعي مي‌شود ضمن تبيين مفهوم دو اصل تناصح و تعاون و ارتباطشان با يكديگر، آن را در قانون اساسي مورد بررسي قرار دهد و در پي پاسخگويي به اين پرسش‌ها برمي‌آيد: كه آيا در ارائه‌ي الگوي عملياتي در خصوص دو اصل تناصح و تعاون در قانون اساسي موفق بوده‌ايم يا خير؟ و آيا ساختارهايي كه در قانون اساسي طراحي شده است مبتني بر الگويي است كه امام علي(عليه‌السلام) ارائه مي‌كنند؟ طبق بررسي‌ها و تحليل‌هايي كه صورت گرفت، در واقع دو اصل تناصح و تعاون در دل قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران نهفته شده است و هيچ ضعف و كاستي در اصول قانون اساسي وجود ندارد. بنابراين اگر ضعفي در نظام حكمراني جامعه اسلامي مشهود است، در مقام عمل است كه نتوانسته ايم به درستي در پياده سازي و اجراي اين اصول از تمام ظرفيت‌ها استفاده نماييم و در مسأله‌ي اجراي اصول قانون اساسي دچار بحران شده‌ايم.
شماره ركورد
231772
دانشگاه
دانشگاه اصفهان
رشته تحصيلي
نهج البلاغه - اخلاق و تربيت فردي و اجتماعي
استاد راهنما
محمد صالح طيب نيا