ارزيابي نتاج حاصل از تلاقي ژنوتيپ¬هاي گل آهار (Zinnia elegans) تحت شرايط تنش خشكي

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي كشاورزي

كارشناسي ارشد

اين پژوهش به منظور ارزيابي نتاج حاصل از هيبريداسيون گل آهار (Zinnia elegans) تحت تنش خشكي 10 ژنوتيپ گل آهار، در مزرعه¬ي آموزشي پژوهشي دانشگاه صنعتي اصفهان (مزرعه چاه اناري) و در سال زراعي 1401-1402 انجام پذيرفت. در اين پژوهش ژنوتيپ¬ها در دو محيط رطوبتي (40 درصد تخليه براي محيط نرمال، 60 درصد براي تنش) و در قالب طرح بلوك كامل تصادفي مورد ارزيابي قرار گرفتند. تنش خشكي تيمارها پس از استقرار گياه و از زمان شروع گل¬دهي آغاز شد. داده¬هاي مورفولوژيكي در دو مرحله¬ي قبل و بعد از اعمال تنش، از هر دو محيط شاهد و تنش برداشت شد. نتايج تجزيه واريانس قبل از اعمال تنش، نشان داد كه بين دو محيط تنش و عدم تنش (شاهد)، از نظر تمامي صفات به جزء تعداد گل¬آذين و قطر ساقه، تفاوت معني¬دار وجود نداشت؛ بنابراين مي¬توان شرايط دو محيط را قبل اعمال تنش تقريبا يكسان دانست. با اين حال بين نتاج در اكثر صفات مورفولوژيكي تفاوت معني¬داري قبل از اعمال تنش وجود داشت كه نشان از تنوع بين نتاج مورد مطالعه از نظر صفات مورد بررسي دارد. نتايج تجزيه واريانس بعد از اعمال تنش نشان داد كه ژنوتيپ¬ها از نظر صفات ارتفاع، تعداد گل¬آذين، قطر گل¬آذين، قطر ساقه، قطر غنچه، مساحت برگ، طول برگ، عرض برگ، قطر تاج بوته و وزن تر و خشك بوته تفاوت معني¬داري را بين دو محيط شاهد و تنش خشكي نشان دادند. بين ژنوتيپ¬ها هم در همه¬ي صفات به جز در صفت تعداد گلچه¬هاي شعاعي و صفت قطر غنچه تفاوت معني¬دار وجود داشت. نتايج بعد از اعمال تنش خشكي نشان ازكاهش ويژگي¬هاي مورفولوژيكي گل آهار، شامل ارتفاع، تعداد چرخش گلچه¬هاي شعاعي، تعداد گل¬آذين، قطر گل¬آذين، قطر ديسك مركزي، قطر ساقه، قطر غنچه، مساحت برگ، طول برگ، عرض برگ، قطر تاج بوته و وزن تر و خشك بوته، تحت تاثير تنش خشكي داشت. تنش خشكي، صفات فيزيولوژيكي ميزان نشت الكتروليت، محتواي مالون¬دي-آلدئيد، ميزان آنزيم¬هاي پراكسيداز، آسكوربات پراكسيداز و كاتالاز را افزايش، اما محتواي نسبي آب برگ را كاهش داد. تغييرات مولفه¬هاي رنگي، بين نتاج با رنگ روشن و نتاج¬ با رنگ تيره متفاوت بود. تحت تنش خشكي، روشنايي رنگ، براي نتاج با رنگ¬هاي روشن كاهش و برعكس براي نتاج با رنگ-هاي تيره افزايش نشان داد. همچنين بعضي ژنوتيپ¬ها افزايش و بعضي كاهش ميزان قرمزي را داشتند. افزايش زردي و افزايش سطح اشباع يا شدت يك رنگي نيز در همه¬ي ژنوتيپ¬ها تحت تنش خشكي مشاهده شد. اين در حالي بود كه در زمين شاهد و با آبياري نرمال افزايش قرمزي رنگ گل¬ها و كاهش زردي رخ داد. نتايج تجزيه به مؤلفه¬هاي اصلي قبل و بعد از اعمال تنش در زمين شاهد نشان داد كه همبستگي بين صفات با گذر زمان تحت شرايط آبياري نرمال افزايش نشان داد. در مقابل در محيط تنش پس از اعمال تنش خشكي، همبستگي بين صفات كاهش يافته و افت صفات مورفولوژيكي مشاهده شد. ارزيابي شاخص¬هاي تحمل به تنش براي صفات اقتصادي تعداد و قطر گل¬آذين نشان داد كه ژنوتيپ¬ قرمز (Red) مقاوم¬ترين ژنوتيپ به تنش خشكي بوده و ژنوتيپ زرد ((Yellow تحمل بسيار كمتري نسبت به تنش خشكي نشان داد. نتاج قرمز حاصل از تلاقي، براي ادامه مطالعات و كشت در مناطق خشك كشور پيشنهاد مي¬گردند.

232997

مهندسي توليد و ژنتيك گياهي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان