مدل سازي پراكنش مكاني گونه آويشن شيرازي (Zataria multiflora) با استفاده از مدل هاي حداكثر آنتروپي و شبكه هاي باور بيزين در استان اصفهان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي مرتع

كارشناسي ارشد

مراتع به‌عنوان اكوسيستم‌هاي حياتي براي تأمين منابع طبيعي و حفظ تنوع زيستي، به‌ويژه در مواجهه با تغييرات اقليمي و مديريت نادرست، دچار تهديدات جدي هستند. اين مطالعه به ارزيابي پراكنش گياه دارويي آويشن شيرازي (Zataria multiflora) در استان اصفهان پرداخته و با بهره‌گيري از دو مدل حداكثر آنتروپي (MaxEnt) و شبكه‌هاي باور بيزين (BBNs) به تحليل داده‌ها و مدل‌سازي پراكنش اين گونه پرداخته است. مدل حداكثر آنتروپي، با استفاده از داده‌هاي نقاط حضور، نشان داد كه زيستگاه بهينه اين گونه در مناطقي با بارش سالانه حدود 140 ميلي‌متر، دامنه دماي روزانه بين 14 تا 16 درجه سانتي‌گراد و ارتفاعات بالاي 1600 متر از سطح دريا قرار دارد. همچنين، محدوده دماي سالانه مناسب براي رشد آويشن شيرازي بين 41 تا 42 درجه سانتي‌گراد تعيين شد. اين مدل همچنين نشان داد كه احتمال حضور گونه در مناطق مسطح كمتر است و با افزايش شيب تا 35 درجه، احتمال حضور اين گونه افزايش مي‌يابد. دقت پيش‌بيني‌هاي مدل حداكثر آنتروپي با مقدار سطح زير منحني (AUC) برابر با 9/0، تطابق مطلوبي با داده‌هاي ميداني داشت. مدل شبكه‌هاي باور بيزين، با تحليل‌هاي احتمالاتي وابستگي‌هاي بين متغيرهاي مختلف را به‌صورت جامع‌تري بررسي كرده و امكان پيش‌بيني پراكنش گونه را در شرايط مختلف فراهم ساخت. اهميت متغير ارتفاع از سطح دريا در مدل شبكه‌هاي باور بيزين به‌طور قابل توجهي بيشتر از مدل حداكثر آنتروپي بود، كه ناشي از رويكردهاي متفاوت اين مدل‌ها و نوع داده‌هاي ورودي آن‌ها است. تحليل حساسيت در هر دو مدل نشان داد كه ترتيب اهميت متغيرهايي چون شيب، دامنه سالانه دما و ميانگين دامنه دماي روزانه مشابه بوده و در هر دو مدل به‌عنوان عوامل كليدي در پراكنش گونه شناخته شده‌اند. نتايج نشان مي‌دهد كه اين گونه به تغييرات دمايي و ارتفاع از سطح دريا حساس است و در صورت افزايش دما يا تغييرات اقليمي ديگر، زيستگاه‌هاي مناسب آن ممكن است تغيير يابند يا محدود شوند. اين اطلاعات براي مديريت و حفاظت از زيستگاه‌هاي طبيعي آويشن شيرازي ارزشمند بوده و به تصميم‌گيران و مديران منابع طبيعي كمك مي‌كند تا مناطق حساس به تغييرات اقليمي را شناسايي و مديريت نمايند.

233300

مديريت مرتع

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان