تدوين شاخص هاي ارزيابي پايداري زيستمحيطي آبزي پروري (مطالعه موردي: مزارع قزل آلاي 1رنگين كمان شهرستان سميرم)

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي شيلات

كارشناسي ارشد

آبزي‌پروري به‌عنوان يكي از سريع‌ترين بخش‌هاي در حال رشد در توليد مواد غذايي، نقش مهمي در تأمين پروتئين باكيفيت ايفا مي‌كند. بااين‌حال، توسعه سريع اين صنعت نگراني‌هايي درباره اثرات زيست‌محيطي آن ايجاد كرده است. روش‌هاي مرسوم براي سنجش پايداري اكولوژيك به‌دليل پيچيدگي، هزينه‌بر بودن و نياز به تيم‌هاي تخصصي، چالش‌هايي جدي را به همراه دارند. علاوه بر اين، نبود استانداردهاي يكسان براي تعيين محدوده و هدف مطالعات، مقايسه پژوهش‌ها را دشوار مي‌كند. اين پژوهش با هدف توسعه و به‌كارگيري شاخص‌هاي كمي براي ارزيابي زيست‌محيطي مزارع پرورش قزل‌آلاي رنگين‌كمان انجام شد. داده‌ها از طريق مشاهدات ميداني و مصاحبه با صاحبان 6 مزرعه در شهرستان سميرم گردآوري شدند. در اين مطالعه، 12 شاخص زيست‌محيطي از جمله مصرف و بازدهي فضا، انرژي، نيتروژن، فسفر، توليد واقعي، آلودگي شيميايي و هورموني، و بازده انرژي پروتئين خوراكي (epEROI) محاسبه و تحليل شدند. جزئيات محاسبات به‌طور دقيق گزارش شد تا امكان مقايسه با مطالعات مشابه افزايش يابد. در مطالعه حاضر دامنه شاخص مصرف نيتروژن 95/60-2/83 و فسفر 90/11-25/16 كيلوگرم به ازاي هر تن توليد محاسبه شد. شاخص epEROI براي مزارع قزل‌آلاي مطالعه شده اين پژوهش در بازه 98/9-48/11 درصد محاسبه شد كه با مطالعات مشابه انجام‌شده در تركيه، آلمان و دانمارك تطابق داشت. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه استفاده از شاخص‌هاي كمي ابزار قدرتمندي براي كاهش پيچيدگي سيستم‌هاي آبزي‌پروري است. اين شاخص‌ها امكان مقايسه عملكرد مزارع، شناسايي نقاط قوت و ضعف، و ارائه پيشنهادهايي براي بهبود پايداري را فراهم مي‌كنند. همچنين مي‌توانند توسط سياست‌گذاران، سازمان‌هاي نظارتي و سرمايه‌گذاران براي تدوين سياست‌ها، ارزيابي اقدامات و افزايش بهره‌وري استفاده شوند. بااين‌حال، عدم وجود دستورالعمل‌هاي شفاف و يكسان، همراه با شفاف نبودن بسياري از مطالعات مشابه، از بزرگ‌ترين چالش‌ها در استفاده مقايسه‌اي از اين شاخص‌ها به‌شمار مي‌رود.

233346

تكثير و پرورش آبزيان

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان