توزيع و منشاء تركيبات PAHs در مغزه‌هاي رسوبي مصب هاي اروندرود و بهمنشير

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي محيط زيست

كارشناسي ارشد

هيدروكربن‌هاي آروماتيك چند حلقه‌اي (PAHs) ردياب‌هاي عالي براي شناسايي اثرات فعاليت‌هاي انساني متنوع از جمله سوختن ناقص سوخت‌هاي فسيلي و زي‌توده، نشت نفت، رواناب‌هاي شهري و صنعتي و تخليه فاضلاب و برخي از فرآيندهاي طبيعي است كه به‌طور گسترده براي بازسازي گذشته در مقياس‌هاي زماني مختلف استفاده شده‌اند. در مطالعه حاضر، براي اولين بار، دو مغزه رسوبي از مصب‌هاي دو رودخانه‌ اروندرود (طول مغزه رسوبي 57 سانتي‌متر) و بهمنشير (طول مغزه رسوبي 5/71 سانتي‌متر) براي تعيين ميزان و منشا تركيبات PAHs مورد بررسي قرار گرفت كه تقريبا 50 تا 60 سال اخير را در بر مي‌گيرد. متغيرهاي رسوب‌شناسي (شامل درصد رطوبت، چگالي ظاهري، pH، هدايت الكتريكي، پتانسيل اكسيداسيون و احيا و اندازه ذرات) و ماده آلي در 57 نمونه مغزه رسوبي اروندرود و 72 نمونه مغزه رسوبي بهمنشير اندازه‌گيري شد. استخراج تركيبات PAHs در 29 نمونه از مغزه رسوبي اروند رود و 36 نمونه از مغزه رسوبي بهمنشير انجام گرفت و غلظت آن‌ها با استفاده از دستگاه كروماتوگراف گازي متصل به آشكارساز جرمي (GC-MS) اندازه‌گيري شد. دامنه تغييرات غلظت تركيبات PAHs (T16PAHs و T27PAHs) در مصب اروندرود درسوبات سطحي (5-0 سانتي‌متر) به ترتيب 7/249 – 5/78 و ng g-1 5/289 – 7/116 و در مغزه رسوبي به ترتيب 4/267 –6/48 و ng g-1 2/369 – 1/64 و در مصب بهمنشير در رسوبات سطحي (5-0 سانتي‌متر) به ترتيب 6/126 – 3/50 و ng g-1 5/226 – 62 و در مغزه رسوبي به ترتيب 5/251 – 4/50 و ng g-1 62 – 8/387 به دست آمد. مقايسه مجموع غلظت تركيبات PAHs مغزه‌هاي رسوبي اروندرود و بهمنشير با ديگر اكوسيستم‌هاي آبي ايران و جهان سطح آلودگي كم تا متوسط را در رسوبات دو مصب مورد مطالعه نشان داد. روش‌هاي تعيين منشا بر اساس الگوي تركيبات و نسبت‌هاي تشخيصي نشان داد كه منشا اصلي تركيبات PAHs در هر دو مغزه رسوبي غالبا مشابه و عمدتا ناشي از مخلوط منشا پتروژنيك و پايروژنيك است. در بين آمار و اطلاعات جمع آوري شده در تحليل روند تغييرات غلظت و بار تركيبات PAHs ارتباط بيشتري بين الگوي تغييرات سالانه خشك‌سالي و ترسالي با الگوي تغييرات غلظت و بار تركيبات PAHs مشاهده شد. در حالي كه روند افزايشي جمعيت و مصرف سوخت در استان خوزستان و شهرستان‌هاي آبادان و اهواز در پنج دهه گذشته ارتباط منطقي با غلظت و بار تركيبات PAHs مغزه‌هاي رسوبي مورد مطالعه نشان نداد.

233394

آلودگي هاي محيط زيست

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان