مدل علّي ارتباط بين تعصب افراطي مذهبي، اقتدارگرايي و سلطه‌گري اجتماعي، بي‌تفاوتي اخلاقي، اجتناب شناختي، تفكر جنايي و انتقام در زندانيان

روانشناسي عمومي

3/5/2023 12:00:00 AM

چكيده هدف از پژوهش حاضر، مدل¬يابي ارتباط بين تعصب افراطي مذهبي، اقتدارگرايي و سلطه‌گري اجتماعي، بي‌تفاوتي اخلاقي، اجتناب شناختي، تفكر جنايي و انتقام در زندانيان شهر اصفهان بود. پژوهش توصيفي از نوع همبستگي بود و از لحاظ ماهيت كاربردي است. جامعه‌ي آماري اين پژوهش كليه زندانيان شهر اصفهان در سال 1400 بود. تعداد كل زندانيان، طبق آمار سازمان زندان‌ها، برابر 32 هزار نفر بود كه براي انجام اين پژوهش با استفاده از فرمول كوكران تعداد 287 نفر به‌عنوان نمونه‌ي پژوهش انتخاب گرديد. پرسشنامه‌ها به روش تصادفي ساده بين افراد شركت‌كننده توزيع شد. به جهت سنجش در اين پژوهش از پرسشنامه تعصب افراطي مذهبي آلتماير و هانس برگر، فرم كوتاه پرسشنامه اقتدارگرايي (RWA)، پرسشنامه‌ سلطه‌گري اجتماعي (SDO)، پرسشنامه‌ بي‌تفاوتي اخلاقي (MMDS)، پرسشنامه‌ اجتناب شناختي (CAQ)، فرم كوتاه پرسشنامه‌ تفكر جنايي والترز و پرسشنامه‌ انتقام تامسون و همكاران استفاده شد. جهت تجزيه و تحليل داده‌هاي اين تحقيق از نرم‌افزار SPSS نسخه 26 و نرم افزار AMOS نسخه 24 استفاده شد و براي تحليل و محاسبه نقش متغيرهاي ميانجي سامانه آنلاين، آماره سوبل مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس نتايج به دست آمده و مدل حاصل، مشخص شد از بين سه متغير تعصب مذهبي افراطي، اقتدار گرايي و سلطه¬گري اجتماعي با بي¬تفاوتي اخلاقي، دو متغير تعصب مذهبي افراطي و اقتدارگرايي رابطه معنادار و مثبتي با بي¬تفاوتي اخلاقي داشتند. متغير سلطه¬گري با بي-تفاوتي اخلاقي ارتباط مستقيم معناداري نداشت. همچنين هر سه متغير تعصب مذهبي افراطي، اقتدارگرايي و سلطه¬گري اجتماعي با اجتناب شناختي ارتباط مثبت معنادار داشتند. از طرف ديگر، بي¬تفاوتي اخلاقي با انتقام و تفكر جنايي رابطه مثبت معنادار داشت؛ اما اجتناب شناختي فقط با تفكر جنايي مرتبط بوده و ارتباط معناداري با انتقام نداشت. از طرفي، مشخص شد هر دو متغير اجتناب شناختي و بي¬تفاوتي اخلاقي در ارتباط با تعصب افراطي مذهبي و تفكر جنايي نقش ميانجي داشتند. در ارتباط بين سلطه¬گري اجتماعي و انتقام، دو متغير اجتناب شناختي و بي¬تفاوتي اخلاقي نقش ميانجي نداشتند. نتايج به ¬دست آمده، اهميت متغيرهاي تعصب افراطي مذهبي، اقتدارگرايي و سلطه‌¬گري را روشن مي¬سازد و در پي آن، ارتباط متغيرها با اجتناب شناختي و بي¬تفاوتي اخلاقي در بين زندانيان را نشان دهد. بنابراين، هنگامي كه اين عوامل با ناراحتي رواني و مسائل و مشكلات مربوط به زندان¬ها همراه مي¬شوند، بر شكل¬گيري تفكر جنايي و انتقام مؤثر هستند و نتايج اين پژوهش مي‌تواند به سازمان‌هاي متولي جهت كاهش آمار جرم و بزه، تأثيرگذاري بيشتر مكان‌هايي مانند زندان جهت اصلاح افراد كمك كند. كليدواژه¬ها: اقتدار‌گرايي، اجتناب شناختي، انتقام، بنيادگرايي مذهبي، بي‌تفاوتي اخلاقي، تفكر جنايي، زنداني، سلطه‌گري اجتماعي.

233493

دانشگاه اردكان

رضاپور ميرصالح ياسر Rezapour Mirsaleh Yaseer