نوآوري مبتني بر هوش مصنوعي پايدار: يك مطالعه ميداني جهت ادراك، شناسايي ابعاد و ارائه‌ مدل اندازه¬گيري براي آن در سازمان‌هاي ديجيتال

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي صنايع

كارشناسي ارشد

در دنياي ديجيتال مدرن و پويا، سازمان‌ها در حال تكامل مداوم هستند و براي مديريت نوآوري و حفظ مزيت رقابتي، فناوري‌هاي جديد را به‌كار مي‌گيرند. با توجه به اثري كه هوش مصنوعي در صنايع سراسر جهان دارد، شركت‌ها بايد به درخواست‌هاي فراگير براي نوآوري مسئولانه توجه كنند كه مسئوليت‌هاي اقتصادي، زيست‌محيطي و اجتماعي را در بر مي‌گيرد. همچنين سازمان‌ها براي استفاده از فناوري هوش مصنوعي و يكپارچه‌سازي آن در فرايند نوآوري خود بايد به رفع مشكلات و چالش‌هاي مرتبط با آن بپردازند و از طرفي ديگر، بايد مباحث و ابعاد مرتبط با پايداري را نيز در رأس امور كارهاي خود قرار دهند. دراين راستا، پژوهش حاضر نوآوري مبتني بر هوش مصنوعي پايدار را به منظور پاسخگويي به اين چالش‌ها معرفي مي‌كند. همچنين اين مطالعه دركنار ارائه تعريف جامعي از نوآوري مبتني بر هوش مصنوعي پايدارو مشخص كردن ابعاد آن، براي اولين بار يك مدل اندازه‌گيري به‌منظور سنجش اين متغير در سازمان‌هاي ديجيتال ارائه مي‌كند. از طرفي باتوجه‌به اهميت ويژه مفهوم جديد نوآوري هوش مصنوعي پايدار در حوزه مديريت، اين مطالعه به‌دنبال بررسي متغير‌هاي تأثيرگذار بر آن شامل نوآوري ديجيتال و هوش مصنوعي مسئولانه و پيامد آن يعني پايداري ديجيتال است. در اين راستا در پژوهش حاضر تأثير نوآوري ديجيتال و هوش مصنوعي مسئولانه بر پايداري ديجيتال با ميانجيگري نوآوري مبتني بر هوش مصنوعي پايدار بررسي مي‌شود. اين تحقيق در قالب دو بخش كمي و كيفي انجام شده است. در بخش كيفي، پس از بررسي عميق ادبيات و انجام مصاحبه‌هاي دلفي با خبرگان حوزه هوش مصنوعي و فناوري ديجيتال، شاخص‌هاي اوليه طراحي شده به سطح اجماع پيش‌فرض 75 درصد رسيدند و در نتيجه شاخص‌هاي اندازه‌گيري نوآوري مبتني بر هوش مصنوعي پايدار تدوين شدند. بر اساس اين شاخص‌ها، سه بعد اصلي پايداري شامل ابعاد اجتماعي، زيست‌محيطي و اقتصادي براي نوآوري مبتني بر هوش مصنوعي پايدار در نظر گرفته شد. در بخش كمي، داده‌ها از طريق پرسشنامه‌اي در چهار حوزه شامل نوآوري ديجيتال، هوش مصنوعي مسئولانه، نوآوري مبتني بر هوش مصنوعي پايدار و پايداري ديجيتال، در ميان كاركنان و مديران در سطوح مختلف شركت‌هاي ديجيتال، كه در كشور‌هاي رقابت‌پذير ديجيتال مستقر بودند، جمع‌آوري شد. در پايان، تحليل داده‌ها با بهره‌گيري از تحليل عاملي تأييدي و مدل‌سازي معادلات ساختاري با روش حداقل مربعات جزئي و نرم‌افزار اسمارت پي‌ال‌اس انجام شد. نتايج نشان داد شاخص‌هاي مورد استفاده از نظر روايي و پايايي قابل قبول هستند و مدل كلي برازش مطلوبي داشت، همچنين مدل اندازه‌گيري نوآوري مبتني بر هوش مصنوعي پايدار با ابعاد اجتماعي، زيست‌محيطي و اقتصادي تأييد شد. علاوه بر اين، با توجه به بالا بودن ضريب‌هاي معناداري كه از عدد 1.96 بيشتر بودند و تأييد تمامي فرضيات، نتيجه‌گيري مي‌شود كه سازمان‌هاي ديجيتال مي‌توانند با مد نظر قرار دادن اين ابعاد، نوآوري مبتني بر هوش مصنوعي پايدار را تقويت كنند. در نتيجه، با اتخاذ اين نوع نوآوري، تلاش‌هاي خود را در توسعه و استقرار فناوري‌هاي ديجيتال، به ويژه هوش مصنوعي، معطوف به نگراني‌هاي پايداري خواهند كرد و با تأثير مثبت بر جامعه و هم‌روند بودن با انتظارات جامعه، محيط‌زيست و ذينفعان داخلي و خارجي، سطح پايداري ديجيتال خود را ارتقا خواهند داد.

236016

سيستم هاي كلان

مهندسي صنايع و سيستم ها

دانشگاه صنعتي اصفهان