نقش ميانجي هويت اجتماعي، جستجوي اعتبار و عاطفه خودآگاه در ارتباط بين ادراك پدر و تروماي كودكي با خشونت افراطي و افراطي‌گري مذهبي/ ايدئولوژيك در دانش‌آموزان دختر مهاجر افغان

2/26/2025 12:00:00 AM

خشونت افراطي و افراطي‌گري مذهبي/ايدئولوژيك يكي از چالش‌هاي مهم اجتماعي است كه مي‌تواند پيامدهاي گسترده‌اي بر فرد و جامعه داشته باشد. اين پديده، اغلب به دليل عوامل روان‌شناختي، اجتماعي و تجربيات منفي دوران كودكي شكل مي‌گيرد و مي‌تواند منجر به تهديدات امنيتي، درگيري‌هاي اجتماعي و آسيب‌هاي رواني در جامعه شود. لذا هدف پژوهش حاضر، تعيين نقش ميانجي هويت اجتماعي، جستجوي اعتبار و عاطفه خودآگاه در ارتباط ميان ادراك پدر و تروماي كودكي با خشونت افراطي و افراطي‌گري مذهبي/ايدئولوژيك در ميان نوجوانان مهاجر افغان بود. اين پژوهش با روش توصيفي از نوع همبستگي و با استفاده از معادلات ساختاري و تحليل مسير انجام شد. جامعه آماري شامل كليه دانش‌آموزان دختر مهاجر افغان در مقطع متوسطه اول شهر يزد در سال تحصيلي 1403-1402 بود. از ميان جامعه آماري حدوداً 1000 نفري، نمونه‌اي به تعداد 278 نفر به روش نمونه‌گيري غيرتصادفي در دسترس انتخاب شد. براي گردآوري داده‌ها از ابزارهاي استانداردي شامل پرسشنامه‌هاي خطر افراطي‌گري و خشونت حسن و همكاران (2021)، ادراك كودك از والدين رضويه و خوشبخت (1384)، تروماي دوران كودكي برنستاين و همكاران (2003)، هويت اجتماعي صفاري‌نيا و روشن (1390)، جستجوي اعتبار فردي جاسكو و همكاران (2020)، اهميت جمعي دي‌زاوالا و همكاران (2009) و عواطف خودآگاه تانگني و همكاران (1989) استفاده شد. يافته‌ها نشان داد كه اثرات مستقيم تروماي دوران كودكي بر خشونت افراطي و افراط‌گرايي مذهبي/ايدئولوژيك معني‌دار بوده است (416/0=β؛ 001/0=P). همچنين اثرات مستقيم تروماي كودكي بر جستجوي اهميت فردي (106/0=β؛ 001/0=P)، احساس شرم (366/0=β؛ 001/0=P) و احساس گناه (313/0=β؛ 003/0=P) معني‌دار بود، در حالي كه اثرات مستقيم تروماي كودكي بر جستجوي اهميت جمعي غيرمعني‌دار بود (042/0=β؛ 637/0=P). همچنين اثر مستقيم حمايت پدر به احساس گناه معني‌دار بود (236/0=β؛ 006/0=P). در مقابل، اثرات غيرمستقيم درگيري پدر به خشونت افراطي و افراط‌گرايي مذهبي/ايدئولوژيك از طريق احساس شرم غيرمعني‌دار بود (002/0=β؛ 437/0=P). همچنين اثر غيرمستقيم حمايت پدر به خشونت افراطي و افراط‌گرايي مذهبي/ايدئولوژيك از طريق احساس شرم غيرمعني‌دار بود (006/0=β؛ 664/0=P). اثر غيرمستقيم تروماي دوران كودكي به خشونت افراطي و افراط‌گرايي مذهبي/ايدئولوژيك از طريق متغيرهاي ميانجي جستجوي اهميت فردي، جستجوي اهميت جمعي، احساس شرم و احساس گناه غيرمعني‌دار بود (042/0=β؛ 646/0=P). نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه تروماي دوران كودكي مي‌تواند به‌عنوان يك عامل كليدي در خشونت افراطي و افراطي‌گري مذهبي/ايدئولوژيك در ميان نوجوانان مهاجر افغان مطرح شود. اين يافته‌ها تأكيد مي‌كند كه سياست‌گذاران و متخصصان حوزه‌هاي روان‌شناسي و آموزش بايد به شناسايي و كاهش اثرات تروماي كودكي در ميان اين گروه بپردازند تا از بروز مشكلات اجتماعي مرتبط با خشونت و افراطي‌گري جلوگيري شود.

236171

دانشگاه اردكان

رضاپور ميرصالح ياسر rezapour mirsaleh yaser