نقش ميانجي تفكر توطئه و باور به دنياي عادلانه/ناعادلانه در ارتباط بين كنجكاوي معرفت شناختي، نياز براي شناخت با افراط در خشونت و مذهب و انتقام جويي در نوجوانان

6/2/2025 12:00:00 AM

نوجواني يكي از بحراني‌ترين مراحل زندگي است و در اين دوره رفتارهاي خشونت آميز و انتقام جويانه به طور چشمگيري در بين نوجوانان مشاهده مي‌شود. به همين دليل پژوهش حاضر با هدف بررسي نقش ميانجي تفكر توطئه وباور به دنياي عادلانه/ناعادلانه در ارتباط بين كنجكاوي معرفت شناختي، نياز براي شناخت با افراط در خشونت و مذهب و انتقام جويي در نوجوانان صورت گرفت. روش اين تحقيق توصيفي و از نوع همبستگي بود كه در آن از رويكرد مدل¬يابي معادلات ساختاري بهره گرفته شده‌ است. جامعه آماري شامل كليه نوجوانان متوسطه دوم در شهر اردكان بود كه در سال تحصيلي 1403_1402 مشغول به تحصيل بودند و از طريق نمونه گيري در دسترس 281 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. جهت گردآوري داده‌ها از مقياس نگرش به خشونت وليسر(1989)، پرسشنامه تعصب افراطي مذهبي آلتمير و هانسبرگر(2004)، مقياس انتقام كوالهو (2018)، مقياس نياز به شناخت كاسيو(1984)، مقياس كنجكاوي معرفت شناختي ليتمن و اسپيلبرگر(2003)، مقياس باورهاي توطئه گرايانه عمومي براترتون(2013) و مقياس باور به دنياي عادلانه و ناعادلانه دالبرت(2001) استفاده شد. داده‌هاي گردآوري شده با نرم افزار SPSS نسخه‌ي 26 و نرم افزار Amos نسخه‌ي 24 مورد تحليل قرار گرفتند و يافته‌ها نشان داد كه مدل كلي از برازش خوبي برخوردار است. نتايج پژوهش نشان داد كه نياز به شناخت به‌صورت غيرمستقيم و از طريق تفكر توطئه بر افراط‌گرايي اثر معناداري دارد. همچنين، كنجكاوي معرفت‌شناختي نيز از طريق باور به دنياي عادلانه به‌طور غيرمستقيم بر افراط‌گرايي تأثيرگذار است. در مقابل، مسيرهاي غيرمستقيم ديگري شامل متغيرهاي تفكر توطئه، باور به دنياي عادلانه/ناعادلانه و خشونت افراطي در رابطه ميان نياز به شناخت يا كنجكاوي معرفت‌شناختي با افراط‌گرايي و انتقام‌جويي معنادار نبودند. در نتيجه اصلاح باورهاي نوجوانان درباره تفكر توطئه و باور به دنياي عادلانه/ناعادلانه مي‌تواند از گرايش آن‌ها به خشونت و افراط‌گرايي پيشگيري كند. همچنين، آموزش‌هايي كه بر تقويت كنجكاوي معرفت‌شناختي، نياز به شناخت، تفكر انتقادي و نگرش‌هاي مثبت تمركز دارند، مي‌توانند در كاهش تفكر توطئه و افزايش اعتماد به نفس و مهارت‌هاي اجتماعي نوجوانان مؤثر باشند

236228

دانشگاه اردكان

رضاپور ميرصالح ياسر Rezapour Mirsaleh Yasser