ارزيابي شاخص‌هاي تشخيصي تست تحريك لنفوسيتي (Lymphocyte Transformation Test) و پروفايل بيان ژن‌هاي اينترفرون- گاما ، اينترلوكين -2، اينترلوكين-4، اينترلوكين-5 و اينترلوكين-13 پس از مواجهه داروهاي ضد تشنج مقصر با لنفوسيت‌هاي بيماران با علائم ازدياد حساسيت دارويي تأخيري (تيپ چهار) در محيط برون تني

مقدمه: ازدياد حساسيت دارويي تأخيري (Non-immediate drug hypersensitivity) نوعي واكنش ايمني وابسته به فعال‌سازي لنفوسيت‌هاي T است كه در عرض چند ساعت تا چند روز پس از مصرف دارو ظاهر مي‌شود. اين واكنش‌ها طيفي از علائم خفيف تا شديد را شامل مي‌گردند؛ از بثورات پوستي ساده تا سندرم‌هاي تهديدكننده حيات مانند SJS/TEN وDRESS . دسته‌بندي ايمني‌شناسي، اين واكنش‌ها در گروه پاسخ‌هاي نوع IV قرار دارند و بر اساس مكانيسم‌هاي متفاوت به زيرگروه‌هاي IVa تا IVd تقسيم مي‌شوند. با توجه به محدوديت و خطرات موجود در روش‌هاي تشخيصي باليني مانند تست چالش، تست پچ و تست داخل‌جلدي، استفاده از روش‌هاي برون‌تني مورد توجه قرار گرفته است. در اين ميان، آزمون Lymphocyte Transformation Test (LTT) به‌عنوان روشي ايمن و آزمايشگاهي براي شناسايي لنفوسيت‌هاي T حساس‌شده و بررسي پاسخ ايمني سلولي اهميت ويژه‌اي دارد. مواد و روش ها: در اين پژوهش، 14 بيمار مبتلا به ازدياد حساسيت دارويي تأخيري با سابقه مصرف داروهاي ضدتشنج، آنتي‌بيوتيك‌ها و ضد التهاب غير استروئيدي مورد بررسي قرار گرفتند. همچنين 14 فرد سالم به‌عنوان شاهد كه داروهاي مذكور را مصرف كرده ولي واكنش ازدياد حساسيتي نداشتند به‌عنوان گروه شاهد انتخاب شدند. پس از جداسازي سلول‌هاي تك‌هسته‌اي خون محيطي از نمونه‌هاي خون، سلول‌ها در گروه‌هاي مختلف كنترل و مواجهه با داروي مقصر به‌مدت پنج روز كشت داده شدند. سپس آزمون LTT براي هر گروه انجام شد. علاوه‌بر‌اين، بيان ژن‌هاي IFN-γ, IL-2, IL4, IL-5, IL-13, IL-17 با استفاده از Real-Time PCR ارزيابي گرديد و كيفيت RNA استخراج‌شده از طريق ژل الكتروفورز سنجيده شد. يافته‌ها: نتايج LTT در بيماران نشان داد كه از ميان 14 مورد، 11 مورد مثبت و تنها 3 مورد منفي بودند كه بيانگر كارآمدي و قابليت اعتماد بالاي آزمون است. در گروه بيماران FDE، آزمون داراي اختصاصيت 100درصد و حساسيت 77درصد بود. همچنين در اين بيماران، افزايش بيان ژن‌هاي IL-2, IL-17, IFN-γ توانست به‌عنوان شاخص‌هاي تكميلي، حساسيت LTT را ارتقا دهند و تمايز معناداري (p<‎0.001) بين شاخص تحريك (SI) در محدوده 2-5/1 و بالاتر از 2 ايجاد كند. با اين وجود، الگوي قطعي سايتوكايني براي فنوتايپ‌هاي اين ازدياد حساسيت به‌دست نيامد، اما همبستگي ميان افزايش بيان ژن‌ها و مقادير SI مشاهده شد. نتيجه گيري: اين پژوهش نشان داد كه تركيب آزمون LTT با سنجش بيان ژن مي‌تواند ابزار مؤثري براي شناسايي فعال‌سازي سيستم ايمني در واكنش‌هاي ازدياد حساسيت دارويي تأخيري باشد. نتايج حاكي از آن است كه لنفوسيت‌هاي T اختصاصي دارو در بيماران حساس نه تنها تكثير مي‌شوند بلكه با ترشح سايتوكاين‌هاي نوع 1 و 2، پاسخ ايمني پيچيده‌اي ايجاد مي‌كنند. بنابراين، بهره‌گيري از رويكردهاي چندبعدي و توسعه آزمون‌هاي دقيق‌تر آزمايشگاهي براي مديريت باليني اين آلرژي‌ها ضروري است. كليد واژه‌ها: ازدياد حساسيت تأخيري؛ بيان ژن؛ دارو؛ Lymphocyte Transformation Test

236966

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

ايمني شناسي

پزشكي

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

محمدرضا رحمامي، مجيد خوش ميرصفا