اثر قارچ ميكوريز آربسكولار (Glomus mosseae) بر رشد رويشي و جذب عناصر غذايي دو پايه متداول مركبات در شهرستان جهرم در شرايط تنش خشكي

دانشگاه ولي عصر

ارشد

ﺧﺸﻜﻲ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻣﺤﺪود ﮐﻨﻨﺪه ﺭﺷﺪ ﻭ ﻧﻤﻮ گياهان ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﮏ و ﻧﯿﻤﻪﺧﺸﮏ ﺍﺳﺖ. ارزﯾـﺎﺑﯽ ﻋﻤﻠﮑـﺮد ﮔﯿﺎﻫﺎن در ﺷﺮاﯾﻂ ﺗﻨﺶ و اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﯿﮑﺮوارﮔﺎﻧﯿﺴﻢﻫﺎي ﻣﻔﯿﺪ ﺧﺎك ﺟﻬﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﺧﺴـﺎرتﻫـﺎي ﻧﺎﺷـﯽ از ﺗـﻨﺶﻫـﺎي ﻣﺤﯿﻄﯽ از راه ﺣﻞﻫﺎي ﻧﻮِِﯾﻦ در ﮐﺸﺎورزِي ﭘﺎﯾﺪار در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﮏ و ﻧﯿﻤﻪ ﺧﺸﮏ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد. آزﻣﺎﻳﺶ ﮔﻠﺨﺎﻧﻪ‌اي حاضر به‌صورت فاكتوريل و در قالب طرح كاملأ تصادفي با سه فاكتور شامل قارچ ميكوريز آربسكولار (Glomus mosseae) در دو سطح، تنش خشكي در چهار سطح بر حسب دور آبياري (2، 4، 6 و 8 روز يكبار) و پايه‌ در دو سطح شاهد پايه‌هاي نارنج و راف‌لمون در سه تكرار صورت گرفت پارامترهاي اين آزمايش شامل: تعداد و سطح برگ، ارتفاع و قطر ساقه، وزن تر و خشك ريشه و اندام هوايي، هم‌چنين عناصر غذايي پتاسيم، فسفر، آهن، روي، مس، منگنز و روابط آبي گياه (كارايي استفاده از آب و محتواي نسبي آب برگ) بود كه در ريشه و اندام هوايي اندازه‌گيري شد. طبق نتايج، افزايش سطح خشكي به‌طور قابل ملاحظه‌‌اي باعث كاهش رشد دانهال‌ها گرديد اما همزيستي ميكوريزي از اثرات مخرب تنش خشكي كاست. كارايي استفاده از آب و محتوي نسبي آب برگ در گياهان ميكوريز حدود 26/27 و 06/3 درصد بيشتر از گياهان غيرميكوريز بود و تنش خشكي منجر به كاهش كارايي استفاده از آب و محتواي نسبي آب برگ در هر دو پايه گرديد افزايش تنش خشكي باعث كاهش معني‌داري در ميزان عناصر غذايي از جمله فسفر، مس، آهن، منگنز در ريشه و اندام هوايي و پتاسيم ريشه و هم‌چنين منجر به افزايش روي ريشه و اندام هوايي و پتاسيم شاخساره گرديد. جذب اين عناصر در دانهال‌هاي تلقيح شده با قارچ‌هاي ميكوريزي تحت تنش افزايش يافت. آلودگي ميكوريزي ريشه دانهال‌هاي مركبات در بالاترين سطح خشكي كاهش 8/44 درصدي نشان داد. پايه نارنج در پارامتر‌هاي نسبت به پايه راف‌لمون در شرايط تنش، كاهش كمتري را نشان داد با وجودي كه رشد رويشي پايه راف‌لمون نسبت به نارنج بيشتر بود.

49005

دانشگاه وليعصر رفسنجان

مجيد اسماعيلي زاده

باغباني

محمد حسين شمشيري