ارزيابي تخريب پذيري اراضي نسبت به فرسايش بادي با استفاده از روش هاي نوين در باغ هاي پسته كبوترخان رفسنجان

دانشگاه ولي عصر

ارشد

فرسايش بادي يكي از جنبه‌هاي مهم تخريب اراضي در مناطق خشك و نيمه‌خشك محسوب مي‌شودكه باعث كاهش كيفيت خصوصيات شيميايي و فيزيكي خاك و سبب آلودگي زيست محيطي مي‌شود. هدف اصلي پژوهش حاضر، پهنه‌بندي پتانسيل حساسيت اراضي نسبت به فرسايش بادي در خاك‌هاي منطقه‌ي كبوترخان رفسنجان از طريق به‌كارگيري تخمينگر كريجينگ و روش وزن‌دهي معكوس در محيط نرم‌افزار GIS و همچنين تعيين اهميت ويژگي‌هاي خاكي موثر بر فرسايش بادي، تعريف قوانين، دسته‌بندي خصوصيات خاكي وتعيين كلاس فرسايشي توسط الگوريتم درخت تصميم (مدل CHAID) و تخمين ميزان فرسايش بادي با استفاده از سيستم استنتاج فازي (FIS) و پهنه‌بندي تخمين‌هاي صورت گرفته توسط GIS، در نهايت مقايسه‌ي نتايج و نقشه‌هاي پهنه‌بندي شده با واقعيت كه از طريق تونل باد اندازه‌گيري شده، مي‌باشد. پس از برداشت نمونه‌ها از عمق صفر تا 40 سانتي‌متري، خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك اندازه‌گيري شد. سپس با نرم‌افزار سامانه‌ي اطلاعات جغرافيايي (GIS) نقشه‌ي پيوسته‌ي هر يك از پارامترها ترسيم شد. در نهايت نقشه‌ي تمامي خصوصيات خاكي باهم جمع، ضرب و به صورت وزني با هم تلفيق شدند. كه نقشه‌ي حاصل‌ضرب به دليل در نظر گرفتن اثرات متقابل انتخاب شد. الگوريتم درخت تصميم (مدل CHAID) با استفاده از پارامترهاي مهم، قوانيني را طراحي كرد و در نهايت طبقه‌بندي انجام شد. در سيستم استنتاج فازي (FIS) روش ممداني، با استفاده از سه پارامتر تاثيرگذار نسبت جذب سطحي سديم، شن، ماده آلي و متغير هدف (ميزان فرسايش اندازه‌گيري شده توسط تونل باد) قوانين تعريف شد. سپس در با استفاده از تخمين‌هاي انجام شده در GIS پهنه‌بندي صورت گرفت. نتايج بدست آمده نشان داد كه كلاس حساس در روش فازي، درخت تصميم و GIS به‌ ترتيب 35 درصد، 64 درصد و 60 درصد مي‌باشد. اين سه روش با مقدار واقعي فرسايش بادي كه توسط تونل باد نيز برآورد شده بود، مقايسه شدند. نتايج نشان داد كه ابتدا روش GIS و بعد درخت تصميم به واقعيت نزديك‌تر هستند و روش‌هاي مناسبي براي تخمين فرسايش در منطقه‌ي مذكور مي‌باشند. با در نظر گرفتن اثر پوشش گياهي و تلفيق آن با نتايج GIS، كلاس حساس از 60 درصد به 5/15 و كلاس خيلي حساس از 33 درصد به 1 درصد كاهش يافت. با توجه به مطابقت بيشتر نتايج مربوط به روش درخت تصميم با نتايج تونل باد پيشنهاد مي‌شود در منطقه‌ي مورد مطالعه از روش مذكور براي طبقه‌بندي حساسيت اراضي نسبت به فرسايش بادي استفاده شود. همچنين با توجه به قابليت بالاي GIS در مدسازي، روي هم‌اندازي و همچنين پهنه‌بندي مكاني خصوصيات مورد استفاده پيشنهاد مي‌گردد كه مراحل مدل‌سازي از طريق درخت تصميم در محيط GIS انجام شود.

49016

دانشگاه وليعصر رفسنجان

حسين شيراني

1393

اردوان كمالي