مطالعه تنوع ژنتيكي نخود در منطقه شهربابك و موتاسيون زايي به وسيله تابانيدن ليزر

دانشگاه ولي عصر(عج)

كارشناسي ارشد

جهت بررسي تنوع ژنتيكي ارقام نخود زراعي، 57 لاين نخود به همراه شش شاهد (جم، كوروش، هاشم، آزاد، آرمان، بومي) طي دو سال در شهرستان شهربابك در سال¬هاي زراعي 93-1392 كشت شدند و نه صفت زراعي (تعداد روز از كاشت تا گلدهي، تعداد كل غلاف¬ها در بوته، تعداد غلاف¬هاي پر و خالي در هر بوته، تعداد بذر در بوته، عملكرد بوته، عملكرد بيولوژيك بوته، شاخص برداشت و وزن صد دانه) اندازه¬گيري شد. تنوع بالايي در لاين‌هاي مورد بررسي مشاهده شد. بيشترين ضريب تغييرات براي صفت تعداد غلاف پر در بوته (80/34) و كمترين، براي صفت تعداد روز از كاشت تا گلدهي (52/7) مشاهده شد. لاين¬ها در سه كلاستر گروه¬بندي شدند. در تجزيه به عامل¬ها پنج عامل استخراجي 9/89 درصد تغييرات بين كل داده¬ها را توجيه كرد. نتايج رگرسيون مرحله¬اي نشان داد كه صفات تعداد غلاف پر در بوته، شاخص برداشت، عملكرد بيولوژيك بوته و وزن 100 دانه به ترتيب وارد مدل شده و بيشترين تاثير را روي عملكرد داشتند و در نهايت بر اساس مجموع رتبه لاين¬ها، لاين‌هاي ماهان (606)، ILC482، اصفهان (478) و اروميه (129) جهت كشت مجدد و مقايسه با نمونه بومي شهربابك و تعيين بهترين لاين براي منطقه، انتخاب شدند. نتايج بررسي تنوع ژنتيكي با استفاده از هشت آغازگر تصادفي RAPD روي 59 نمونه گياه نخود نشان داد كه از 45 مكان ژني تكثير شده، 935 باند توليد گرديد. دامنه تشابه لاين¬ها از 28/0 تا 91/0 متغير بود. درگروه¬بندي بر اساس ضريب تشابه جاكارد، 59 لاين نخود در سه گروه قرار گرفتند و تنوع مولكولي با تنوع جغرافيايي مطابقت نداشت. به منظور بررسي امكان ايجاد تغييرات ژنتيكي در گياه نخود با استفاده از پرتوهاي ليزر، پرتوهاي ليزر ND:YAG با طول موج530 نانومتر، هليوم نئون با طول موج 632 و UV با طول مو ج 308 نانومتر در مدت زمان¬هاي مختلف بر روي بذر نخود رقم ILC¬482 استفاده شد. بعد از پرتوتابي و كاشت بذور (M1)، صفات: تعداد روز از كاشت تا سبز شدن، گلدهي و غلاف¬دهي، درصد سبز شدن، تعداد ساقه¬هاي داراي غلاف، تعداد كل غلاف¬، تعداد غلاف‌هاي خالي و پر، تعداد بذر، وزن صد دانه، ارتفاع بوته، عملكرد بيولوژيك بوته و عملكرد دانه اندازه‌گيري گرديد. بذور حاصل از تيمارهاي پرتوتابي شده همراه با شاهد در نسل بعد (M2) كشت و صفات فوق اندازه¬گيري گرديد. نتايج در نسل اول نشان داد كه در چهار صفت (ارتفاع بوته، تعداد غلاف¬هاي خالي و عملكرد بيولوژيك بوته) تفاوتي بين شاهد و تيمارهاي پرتوتابي وجود نداشت. ولي در ساير صفات در تيمارهاي مختلف تغييراتي نسبت به شاهد در نسل اول و دوم نشان داده شد. به طوركلي پرتوتابي موجب كاهش صفات نسبت به شاهد گرديد. بررسي مولكولي وقوع موتاسيون در DNA را توسط ليزر اثبات نمود.

51150

دانشگاه وليعصر رفسنجان

محمد خان زاده -شهاب مداح حسيني -محمد رضا بي همتا -الهام دهقان

اصلاح نباتات

حسين دشتي