مقايسه ي قطعات محمد تقي بهار و پروين اعتصامي

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

قطعه ابياتي راگويند بر يك وزن و قافيه، معمولاً بدون مَطلع مُصرّع، كه از اول تا آخر همه مربوط به يكديگر، راجع به يك موضوع اخلاقي و حكايت شيرين يا مدح و هجو و تهنيت و تعزيت و امثال آن باشد، و چون اين نوع شعر شبيه به پاره اي از ابيات اواسط قصيده است آن را قطعه ناميده اند. محمدتقي بهار، يكي از قطعه سرايان در طول تاريخ ادب فارسي است. قطعات او داراي مضامين متنوعي است.بهار را ستايش گر آزادي و وطن نام نهاده اند. از سوي ديگر پروين اعتصامي را هم شاعر قطعه سرا مي دانند. هنر و امتياز پروين اعتصامي فن مناظره (گفتگو) است كه از اين رهگذر در تاريخ ادبيات ايران پس از اسدي طوسي، كم نظير است. در اين پژوهش به مقايسه قطعات دو شاعر نامي قطعه سرا پرداختيم و اين قطعات از نظر محتوا، زبان، عاطفه ، تخيل، آهنگ و فرم بررسي شده است. حاصل اين پژوهش نشان مي دهد، محتواي قطعات محمدتقي بهار، پندهاي اخلاقي، انتقادهاي سياسي و اجتماعي، اخوانيات، مدح، هجو، توصيف و مادّه تاريخ است، و محتواي قطعات پروين اعتصامي، پندهاي اخلاقي، انتقادهاي اجتماعي، عرفاني، فلسفي و نمايش غم و رنج و فقر است. زبان محمدتقي بهار، خراساني است، امّا زبان پروين اعتصامي خراساني و عراقي است، و هر دو شاعر، زباني ساده و روان و به دور از آرايش دشوار ادبي است. موسيقي شعر هر دو شاعر فرق مي كند. موسيقي شعر در قطعات پروين اعتصامي عاطفي است و در قطعات محمدتقي بهار، حماسي است.

51319

دانشگاه وليعصر رفسنجان

زهرا سيد يزدي

زبان و ادبيات فارسي

محسن پورمختار