بررسي مفايسه اي عياري و شيوه هاي آن در شاهنامه و فيروزشاه نامه

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

فرهنگ جوانمردي و عياري، از ديرباز در ايران زمين وجود داشته و با رفتارها و شيوههاي گوناگون در ادوار مختلف بروز و نمود يافته است. داستانهاي تاريخي و عاميانه، مشحون از داستانها و منشهاي جوانمردي است. اين داستانها كه در ادوار گوناگون نوشته شدهاند، هر يك دربردارندۀ خصايص عياري و شيوههاي عياري زمان خود هستند و هر يك از اين داستانها متناسب با زمان و مكان چگونگي اين طريقه را بازتاب دادهاند. داستانهاي عاميانه متعددي وجود دارد كه به شرح عياريها و شيوههاي عياري پرداختهاند. فيروزشاهنامه، يكي از اين داستانهاي عاميانه است. از طرف ديگر، شاهنامه كه ارزشمندترين كتاب حماسي و به عبارتي بازتاب دهندهي ادبيات پهلواني است، در ضمن بيان تاريخ داستاني ايران، شيوهها و روشهاي مختلفي از جوانمردي را بيان كرده است. در اين پژوهش روشهاي عياري در فيروزشاهنامه، با عياري در شاهنامه، مقايسه و بررسي شده است. براي اين مهم، كتب و مقالات مختلفي كه در مورد عيّاري و روشهاي عيّاري به رشتۀ تحرير درآمده، ديده شده و سرانجام 14 شيوۀ عيّاري كه در ميان عيّاران متداولتر بود، استخراج گرديده است. اين شيوهها، در دو اثر فيروزشاهنامه و شاهنامه مورد بررسي قرار گرفتند و يافتهها با هم مقايسه شدند. در پايان روشن گرديد برخي از شيوههاي عياري در هر دو اثر شاهنامه و فيروزشاهنامه وجود دارند و شيوههاي عياري نظير سوگند خوردن راستين و فرستادن نشانه در شاهنامه وجود دارد ولي در فيروزشاهنامه ديده نميشود. همينطور مواردي چون گذشتن از نقبها در فيروزشاهنامه هست امّا در شاهنامه وجود ندارد. مواردي چون زير پل خفتن و خنجر در موزه داشتن در هيچيك از كتابها ديده نشد امّا ساير شيوههاي عياري مانند شادخواري، شبيخون زدن، حق نان و نمك نگه داشتن، كمند انداختن، از

54558

دانشگاه وليعصر رفسنجان

زبان و ادبيات فارسي

زهرا سيد يزدي -روئين تن فرهمند