ﺗأﺛﯿﺮ ﺑﯽ‌ﮐﺮﺑﻨﺎﺕ ﻣﻮﺟﻮد دﺭ آب آﺑﯿﺎﺭﯼ و اصلاح‌كننده‌هاي گچ و گوگرد ﺑﺮ ﺭﺷﺪ ﻭ ﺟﺬب ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻏﺬﺍﯾﯽ ﮔﯿﺎه ذﺭﺕ ﻭ ﺷﮑﻞ‌ﻫﺎﯼ ﻣﺨﺘﻠﻒ آﻫﻦ دﺭ ﺧﺎك آﻫﮑﯽ

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

يكي از معيارهاي ارزيابي كيفيت آب آبياري، غلظت يون بي‌كربنات (HCO3-) است. غلظت بالاي اين يون در آب آبياري آثار نامطلوبي بر رشد گياه دارد. پژوهش حاضر به منظور بررسي كاربرد اصلاح‌كننده‌هاي گچ و گوگرد در كاهش اثرات منفي يون بي‌كربنات موجود در آب آبياري، بر رشد و تركيب شيميايي گياه ذرت و تأثير هم‌زمان بي‌كربنات آب آبياري و اصلاح‌كننده‌ها بر برخي ويژگي‌هاي شيميايي خاك و شكل‌هاي شيميايي آهن در خاك انجام شد. پژوهش به صورت طرح فاكتوريل دو عاملي در قالب طرح كاملاً تصادفي با دو فاكتور شامل، بي‌كربنات سديم آب آبياري در چهار سطح صفر، چهار، هشت و 12 ميلي‌مولار و اصلاح‌كننده‌هاي خاك در پنج سطح صفر، 15 و 30 گرم گچ و 5/0 و 5/1 گرم گوگرد در كيلوگرم خاك در يك خاك آهكي در سه تكرار انجام شد. گياهان ذرت (سينگل كراس 454) در خاك حاوي اصلاح‌كننده و تحت آبياري با محلول بي‌كربنات سديم در شرايط مطلوب رطوبتي به مدت 80 روز در گلخانه رشد كردند. شكل‌هاي شيميايي آهن در نمونه‌هاي خاك هوا خشك، به روش عصار‌ه‌گير دنباله‌اي تعيين شد. نتايج نشان داد با استفاده از گوگرد به ميزان 5/1 گرم بر كيلوگرم در سطح 12 ميلي‌مولار بي‌كربنات سديم وزن خشك اندام‌هوايي به‌طور معني‌داري نسبت به سطح عدم كاربرد اصلاح‌كننده‌ و نيز كاربرد گچ در هر دو سطح افزايش يافت. در سطح چهار و هشت ميلي‌مولار بي‌كربنات سديم كاربرد سطح 5/1 گرم بر كيلوگرم از گوگرد وزن خشك ريشه را به ترتيب به ميزان 84 و 61 درصد نسبت به سطح عدم كاربرد اصلاح‌كننده افزايش داد. افزايش غلظت بي‌كربنات سديم شاخص SPAD در برگ را به طور معني‌داري كاهش داد. در سطح چهار ميلي‌مولار بي‌كربنات سديم در آب آبياري، كاربرد 5/1 گرم گوگرد در كيلوگرم خاك به طور معني‌داري غلظت فسفر اندام هوايي و كلروفيل كل را به ترتيب به ميزان 49 و 54 درصد نسبت به سطح عدم كاربرد اصلاح‌كننده افزايش داد. كاربرد 15 گرم گچ در هر كيلوگرم خاك هم‌چنين سبب شد غلظت پتاسيم در اندام هوايي به ميزان 76 درصد نسبت به سطح فاقد اصلاح‌كننده در سطح هشت ميلي‌مولار بي‌كربنات سديم افزايش يابد. بر اساس نتايج به‌دست آمده اصلاح‌كننده گوگرد نقش مؤثرتري در افزايش غلظت عناصر ميكرو در اندام هوايي ذرت نسبت به گچ داشته است. كاهش نسبت جذب سديم و مقدار كربنات‌ها در محلول خاك با كاربرد 15 گرم گچ در هر كيلوگرم خاك بيشتر از ديگر سطوح اصلاح‌كننده بود كه به ترتيب حدود 66 و 133 درصد نسبت به سطح فاقد اصلاح‌كننده در سطح هشت ميلي‌مولار بي‌كربنات كاهش يافتند. كاربرد اصلاح‌كننده اثر معني‌داري بر بعضي از شكل‌هاي آهن در خاك داشت. با كاربرد 5/1 گرم گوگرد در هر كيلوگرم خاك در سطح 12 ميلي‌مولار بي‌كربنات سديم، غلظت آهن جذب سطحي شده 7/1 برابر بيشتر از 15 گرم گچ در كيلوگرم خاك بود.

54968

دانشگاه وليعصر رفسنجان

علوم خاك

محمد حشمتي