كارايي قارچ‌هاي ميكوريز آربوسكولار بر برخي شاخص‌هاي رشدي و فيزيولوژيكي پايه ريز‌ازديادي گلابي (پيرودوارف) تحت تنش خشكي

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

گلابي (Pyrus communis L.)، بعد از سيب، مهم‌ترين ميوه دانه‌دار دنيا و ايران به شمار مي‌رود، كه بيشتر در مناطق سردسير و كوهستاني كشت مي‌شود. ريزازديادي يكي از روش‌هاي تكثير سريع گياهان بر روي محيط غذايي است. اما بقاي كم و رشد ضعيف اين گياهان پس از انتقال، استفادۀ گسترده از اين روش را محدود مي‌كند. ميزان موفقيت اين روش مي‌تواند با استفاده از عامل‌هاي زيستي مانند همزيستي با ميكوريز آربوسكولار افزايش يابد. در اين پژوهش به منظور بررسي كارايي قارچ‌هاي ميكوريز آربوسكولار در استقرار و رشد گياهان ريز‌ازديادي گلابي تحت تنش خشكي، آزمايش فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با دو فاكتور شامل دو سطح قارچ ميكوريز آربوسكولار (با ميكوريز و بدون ميكوريز) و سه سطح تنش خشكي (دور آبياري سه، پنج و هفت روز يك بار) در سه تكرار در شرايط گلخانه‌اي اجرا شد. گياهان كشت بافتي گلابي پايه پيرودوارف از ظروف شيشه‌اي كشت بافت به گلدان‌هاي كوچك هشت سانتي‌متري منتقل شدند، پس از يك ماه، نهال‌ها به گلدان‌هاي يك كيلويي محتوي مخلوط 1: 1: 5/0: 1 (خاك: ماسه: پرلايت: پيت‌ماس) منتقل و با زادمايه قارچي مخلوطي از گونه‌ها و جدايه‌هاي مختلف ميكوريزي به ميزان 15 گرم مايه‌كوبي شدند. بررسي ميزان كلونيزاسيون ميكوريزايي سه ماه پس از تلقيح نشان داد كه نهال‌هاي كشت بافتي 74 درصد كلونيزاسيون ميكوريزايي داشتند. شش ماه پس از انتقال، گياهچه‌ها به مدت دو ماه تحت تنش خشكي قرار گرفتند. بررسي ميزان كلونيزاسيون پس از پايان آزمايش در تيمار‌هاي ميكوريزي در سطوح يك، دو و سه تنش خشكي به ترتيب 84، 66/81 و 72 درصد تعيين شد. پس از پايان دوره تنش شاخص‌هاي رويشي، محتواي نسبي آب برگ، تنظيم‌كننده‌هاي اسمزي، پارامتر‌هاي فتوسنتزي، رنگيزه‌هاي گياهي، پارامتر‌هاي مربوط به مكانيسم‌هاي دفاعي و عناصر غذايي اندام‌هاي هوايي و ريشه نهال‌هاي حاصل از ريز‌ازديادي گلابي اندازه‌گيري شدند. نتايج حاصل از تجزيه واريانس نشان داد همزيستي ميكوريزايي باعث افزايش معني‌دار شاخص‌هاي رويشي شامل تعداد برگ كل، قطر ساقه، ارتفاع ساقه، سطح برگ كل، وزن تر و خشك اندام‌هاي هوايي و ريشه، حجم ريشه و طول ريشه در تمامي سطوح تنش شدند. هم‌چنين ميزان Fv/Fm، شاخص كارايي، عدد اسپد، كلروفيل b، كاروتنوئيد، كلروفيل كل، فعاليت آنزيم گاياكول پر‌اكسيداز، پلي‌فنل اكسيداز، محتواي پروتئين كل برگ و عناصر فسفر، منگنز، مس، روي، پتاسيم و بور اندام‌هاي هوايي و ريشه و نيز ميزان آهن ريشه در تيمار‌هاي ميكوريزايي نسبت به تيمار‌هاي غير‌ميكوريز افزايش و محتواي پرولين، قند‌هاي محلول، تركيبات فنلي و آنزيم سوپر‌اكسيد‌دسموتاز كاهش يافتند. در مجموع نتايج اين پژوهش نشان داد نهال‌هاي حاصل از كشت بافت تيمار شده با قارچ‌هاي ميكوريز آربوسكولار علاوه بر سازگاري و رشد بهتر، تحمل بيشتري به تنش خشكي دارند.

56137

دانشگاه وليعصر رفسنجان

علي اكبر محمدي ميريك -حميد رضا كريمي

بيماري شناسي گياهي

ابراهيم صداقتي