بررسي مقاومت برخي اكوتيپ‌هاي گاودانه به تنش خشكي

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

در پژوهش حاضر، 16 اكوتيپ گاودانه (Vicia ervilia L.)، در سه محيط آبياري نرمال، تنش ملايم و تنش شديد خشكي (به ترتيب آبياري پس از 60، 90 و 120 ميليمتر تبخير از تشتك تبخير) از نظر عملكرد و برخي صفات مرتبط با آن مورد مقايسه قرار گرفتند. اين سه آزمايش در مزرعه پژوهشي دانشگاه ولي‌عصر(عج) رفسنجان در سال زراعي 97-1396 در قالب طرح بلوكهاي كامل تصادفي با 4 تكرار آزمايش انجام شد. نتايج تجزيه واريانس مركب صفات نشان داد كه اكوتيپهاي مورد بررسي از نظر همه صفات مورد مطالعه به جز وزن هزار دانه اختلاف معنيداري (01/0≥p) نشان دادند و بنابراين از نظر بيشتر صفات تنوع بالايي را نشان دادند. بر اثر تنش ملايم و تنش شديد خشكي صفات ارتفاع ساقه، طول ريشه، تعداد نيام در بوته، تعداد دانه در نيام، تعداد دانه در بوته، وزن خشك اندام هوائي و عملكرد دانه به طور معنيداري كاهش يافتند. به طور ميانگين اكوتيپ بايقوت با توليد 345/82 گرم در مترمربع زيست توده و 038/35 گرم در مترمربع عملكرد دانه، بيشترين مقادير را بين ساير اكوتيپها داشت. نتايج مقايسه ميانگين اكوتيپهاي مورد مطالعه نشان داد كه در شرايط تنش و بدون تنش خشكي بيشترين ثبات در توليد عملكرد دانه به ترتيب در اكوتيپهاي بايقوت و سقزچي و بيشترين ثبات در توليد اندام هوايي به ترتيب در اكوتيپهاي قره‌آغاج و بايقوت مشاهده شد. همچنين شاخصهاي مختلف حساسيت و مقاومت به خشكي شامل شاخص حساسيت به تنش (SSI)، تحمل به خشكي (TOL)، بهرهوري متوسط (MP)، ميانگين بهرهوري هندسي (GMP)، ميانگين هارمونيك (HM) و تحمل به تنش (STI) محاسبه شدند. اختلاف معنيداري (01/0≥p) بين اكوتيپهاي بررسي شده از نظر عملكرد دانه در شرايط بدون تنش، تنش ملايم و تنش شديد خشكي و همچنين از نظر شاخصهاي مورد بررسي وجود داشت. همچنين نتايج نشان داد در هر دو محيط تنش ملايم و تنش شديد خشكي شاخصهاي بهرهوري متوسط (MP)، ميانگين بهرهوري هندسي (GMP)، ميانگين هارمونيك (HM) و تحمل به تنش (STI) به‌دليل دارا بودن همبستگي مثبت و معنيدار (01/0≥p) با عملكرد، مناسبترين شاخصها در جهت شناسايي اكوتيپهاي گاودانه با عملكرد بالا و متحمل به تنش خشكي تعيين شدند. همچنين بر اساس نمودار تجزيه خوشه‌اي، نمودار پراكنش سهبعدي و نمودار چند متغيره بايپلات اكوتيپهاي بايقوت و سقزچي متحملترين اكوتيپهاي گاودانه در هر دو محيط تنش ملايم و تنش شديد خشكي شناخته شدند.

57219

دانشگاه وليعصر رفسنجان

علي اكبر محمدي ميريك -اصغر رحيمي

اصلاح نباتات

سيد رسول صحافي