بررسي تطبيقي مفهوم ذهن آگاهي در روانشناسي با مفهوم ذكر در قرآن كريم

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

پژوهش حاضر به بررسي تطبيقي دو مفهوم ذهن آگاهي در روانشناسي و ذكر در قرآن كريم مي پردازد. ذهن آگاهي كه امروزه به عنوان مبناي يكي از موفق ترين روش‌هاي درماني اختلالات رواني مي باشد به معني توجه كردن ويژه هدفمند در زمان كنوني و خالي از پيش داوري و قضاوت است و برگرفته از تعاليم معنوي مكتب بودا مي باشد كه ضمن تمرين‌هاي مراقبه اي خود منجر به افزايش توانايي خودآگاهي در مديريت فشارهاي دنيوي و ذهني افراد مي شود. منظور از «ذكر» در اين پژوهش ذكر و ياد خدا مي باشد كه در آموزه هاي ديني به عنوان يكي از بهترين راه‌هاي آرامش بخشي و سرچشمه قدرت روحي و معنوي معرفي شده است ذكر حقيقي آن است كه فرد هميشه و در همه حال و در تمام شئونات، خداوند را ناظر بر اعمال و احوال خويش بداند و يقين داشته باشد كه خداوند لحظه اي از او غافل نيست و اين چنين مي تواند با ياد خدا و متصل شدن به اين وجود لايتناهي قدرتمند هميشه در آرامش حقيقي باشد و تمام اضطراب ها و ترس‌هاي ناشي از سختي ها و فشارهاي زندگي را كنترل كند.اين پژوهش به روش تحليلي – تطبيقي انجام شده و يافته ها حاكي است كه اين دو مفهوم به لحاظ رابطه معناشناختي و روانشناختي از وجوهي قابل تطبيق با يكديگر هستند. به لحاظ معناشناختي شاخصه اصلي هر دو توجه آگاهانه و قصدمندانه است.به لحاظ روانشناختي علاوه بر اين كه هر دو نيازمند تمرين و مراقبات مشابه در جهت تاثيرگذاري مثبت هستند، درتسهيل بيدارسازي معنوي افراد نقش موثر دارند.همچنين در حفظ و ايجاد بهزيستي رواني افراد از جمله تنظيم افكار اتوماتيك ذهن، تنظيم رفتارهاي مرتبط با سلامتي، زندگي آگاهانه آرام در لحظه اكنون، همراه با تعالي كيفي، از بين بردن باورهاي مخرب منفي فكري، متوقف كردن فشارهاي دنيوي و ذهني و همچنين تقويت اراده تاثير مثبت دارند. پژوهش حاضر مدعي است از آنجا كه اين دو مفهوم هم پوشاني تطبيقي قابل ملاحظه اي با يكديگر دارند مي توان از آنها به عنوان روش‌هاي درماني مكمل يكديگر استفاده نمود و با تلفيق راهكارهاي قرآني و روان درماني قابل هم پوشاني اين دو با يكديگر گامي موثر در جهت ايجاد آرامش و حفظ سلامت رواني افراد برداشت

57397

دانشگاه وليعصر رفسنجان

سميه حداد رنجبر

علوم قرآن و حديث

فرهاد زينلي بهزادان