ارزيابي تنوع ژنتيكي برخي اكوتيپهاي گياه گاودانه براساس خصوصيات فيزيولوژيكي-زراعي در شرايط اقليمي رفسنجان

دانشگاه ولي عصر (عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

بررسي تنوع ژنتيكي مواد اصلاحي گام نخست برنامههاي بهنژادي بوده و بهبود محصولات زراعي و باغي به در دسترس بودن ژرمپلاسمهاي متنوع و بهرهوري كارآمد از آنها بستگي دارد. در اين پژوهش به منظور مطالعهي تنوع ژنتيكي اكوتيپهاي گاودانه از نظر صفات فيزيولوژيك و زراعي، 42 اكوتيپ گاودانه در قالب طرح لاتيس مستطيل در 3 تكرار در مزرعه پژوهشي دانشگاه وليعصر (عج) رفسنجان در سال زراعي 97-1396 مورد ارزيابي قرار گرفت. صفات مختلفي از قبيل تعداد روز تا زمان 50 درصد گلدهي، تعداد روز تا زمان شروع رسيدگي، تعداد روز تا زمان 50 درصد رسيدگي، ارتفاع ساقه در پايان گلدهي، ارتفاع ساقه در پايان رسيدگي، طول ريشه در پايان رسيدگي، ارتفاع ساقه تا اولين گره بارور، تعداد شاخههاي جانبي، طول نيام يك بذري، طول نيام دو بذري، طول نيام سه بذري، تعداد نيام در بوته، تعداد دانه در نيام، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، وزن خشك اندام هوائي و عملكرد دانه اندازهگيري شد. نتايج نشان داد بين اكوتيپها براي كل صفات به جزء طول ريشه در پايان رسيدگي، طول نيام دو بذري، تعداد دانه در نيام و وزن هزار دانه اختلاف معنيداري وجود داشت. بر اساس جدول مقايسه ميانگين اكوتيپهاي خيارك، شوردرق، قربانكندي، مراغه و آلوارس داراي بيشترين عملكرد دانه نسبت به ساير اكوتيپها بودند. در بين صفات مورد مطالعه بيشترين درصد ضريب تغييرات ژنتيكي مربوط به صفات تعداد نيام در بوته (0/51)، تعداد دانه در بوته (4/48) و وزن خشك اندام هوائي (0/28) بود. بر اساس نتايج به دست آمده صفات تعداد روز تا شروع رسيدگي (85/0)، تعداد روز تا 50 درصد رسيدگي (85/0) و وزن خشك اندام هوائي (77/0) داراي بالاترين توارثپذيري در بين صفات مورد مطالعه بودند. صفات وزن خشك اندام هوايي (52/0)، تعداد دانه در بوته (51/0) و تعداد نيام در بوته (43/0) بيشترين همبستگي مثبت و معنيدار را با صفت عملكرد دانه نشان دادند. جهت تعيين روابط ژنتيكي بين اكوتيپهاي مورد مطالعه در كليه صفات، تجزيه خوشهاي به روش Ward و با استفاده از ضريب مربع فاصله اقليدسي به عنوان معيار فاصله انجام و اكوتيپهاي مورد بررسي به 4 گروه تقسيم شدند، كه تجزيه تابع تشخيص گروهبندي به دست آمده از تجزيه خوشهاي را تأييد كرد و اكوتيپهاي كاغذكنان، الند، آرالو، آغبلاغ، قربانكندي، آلوارس، شوردرق و خيارك در گروه برتر قرار گرفتند.

57653

دانشگاه وليعصر رفسنجان

محمد رضا دهقاني -اصغر رحيمي

ژنتيك و به نژادي گياهي

سيد رسول صحافي