تعيين مناسب‌ترين محيط كشت و شرايط رشد جهت جنين زايي سوماتيكي گياه استويا (Stevia rebaudiana Bertoni.)

علوم و مهندسي باغباني گرايش گياهان زينتي

3/5/2017 12:00:00 AM

گياه استويا (Stevia rebaudiana) به علت محتواي بالاي شيرين¬كننده¬هاي طبيعي قابل استحصال داراي ارزش فوق‌العاده بالايي است. با توجه به اهميت گياه از نظر صنعتي و بخصوص دارويي، پژوهش حاضر به‌منظور بهينه‌سازي كشت بافت اين گياه انجام شد. پرآوري گياه استويا در محيط كشت موراشيك و اسكوگ (1962) با غلظت¬هاي مختلف BA (0، 1/0، 2/0، 3/0، 4/0 و 5/0 ميلي¬گرم بر ليتر) در قالب طرح كاملاً تصادفي با 10 تكرار مورد بررسي قرار گرفت. بيشترين تعداد شاخه در محيط كشت حاوي 3/0 ميلي¬گرم بر ليتر BA به دست آمد. جنين¬زايي سوماتيكي ريزنمونه¬هاي برگ و جوانه گياه حاصل از پرآوري در محيط كشت MS به صورت كاملاً تصادفي در 5 تكرار مورد بررسي قرار گرفت. بيشترين ميزان جنين¬زايي در محيط كشت حاوي 01/0 ميلي¬گرم بر ليتر BA و 1 ميلي¬گرم بر ليتر 2,4-D حاصل شد. اثر كازئين هيدروليزات در 5 سطح (0، 50، 100، 150 و 200 ميلي¬گرم بر ليتر) و شيره نارگيل در دو سطح (0 و 55 ميلي¬ليتر) بر جنين¬زايي گياه استويا توسط دو ريزنمونه برگ و جوانه در آزمايشي به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با 6 تكرار نيز مورد بررسي قرار گرفت. 82/78 درصد جنين¬زايي در محيط كشت MS توسط ريزنمونه¬هاي جوانه و 09/25 درصد توسط ريزنمونه¬هاي برگ حاصل شد و پس از آن جنين¬هاي حاصله به محيط كشت حاوي 1/0 ميلي¬گرم بر ليتر GA3 جهت جوانه¬زني انتقال يافتند و در اين بين تنها 03/18 درصد از جنين¬ها به گياهچه كامل تبديل شدند. ريشه¬دار شدن قلمه¬ها هم در شرايط درون شيشه و هم برون شيشه مورد بررسي قرار گرفت. جهت ريشه‌دار شدن در شرايط درون شيشه in vitro از تنظيم‌كننده رشدي IBA در غلظت¬هاي 0، 025/0، 05/0 و 1/0 ميلي¬گرم بر ليتر استفاده شد. بيشترين تعداد ريشه در محيط بدون هورمون به دست آمد. در شرايط برون شيشه ريزقلمه¬ها در محلول 10 ميلي¬گرم بر ليتر IBA در 4 زمان متفاوت (0، 24، 48 و 72 ساعت) قرار گرفتند و پس از اعمال تاريكي به مدت 4 روز به گلدان¬هاي حاوي پيت موس و پرلايت به نسبت 3:1 منتقل شدند. نتايج نشان داد كه بيشترين تعداد و طول ريشه پس از 72 ساعت قرارگيري قلمه¬ها در محلول IBA به دست آمد و حدود 83/70 درصد از گياهان به‌طور كامل ريشه¬دار و سازگار شدند.

76325

دانشگاه اردکان

دهستاني اردكاني مريم Dehestani Ardakani Maryam